Verdringing

Ik zit me al jaren te verbazen over het feit dat grote retailorganisaties zo weinig oog hebben voor de vele dorpen in ons land zonder een goed aanbod in dagelijkse gebruiks- en verbruiksartikelen. Want alleen een supermarkt is niet genoeg om de omwonenden doordeweeks in het eigen dorp te houden. In het grotere dorp waar ze wel een hamer en spijkers kunnen kopen (om maar een voorbeeld te noemen) hebben ze natuurlijk óók een supermarkt. Wég aankoop, en, op den duur, wég klant! En daarvan heb je er al zo weinig, in kleinere dorpen als Zwammerdam of Benthuizen. Niet voor niets pleit ik al jaren voor een combinatieformule van een supermarkt, een drogisterij, een Primera en een Blokker, waarbij ook het internet een steeds grotere rol zal spelen, zoals ooit Ter Meulen postorders de dorpelingen voorzag van spullen die verder alleen in grote steden te koop waren. Nog een bezorgservice erbij en het dorp is klaar voor de komende decennia, waarin de veroudering, en de verslechterde mobiliteit een steeds grotere rol gaan spelen voor de leefbaarheid van onze kleine kernen. Een ontwikkeling die ook vanuit de politiek, op landelijk, provinciaal én gemeentelijk niveau, in het kader van die leefbaarheid van kleine kernen, gestimuleerd zou moeten worden.

Maar waar ik het vandaag vooral over wil hebben, is over de verdringing van supermarkten onderling, waardoor deze ‘gedwongen’ worden hun heil te zoeken in het klantenwerving uit andere, lees kleinere, dorpen!
Daar kan op den duur zelfs de beste dorpswinkelformule niet tegenop.
Wat is het probleem?
Wel, elke winkel heeft te maken met onvermijdbare vaste kosten die terugverdiend moeten worden. Daarvoor is een minimale hoeveelheid klanten nodig, en die wonen normaal gesproken, direct rond die winkel. Dat aantal klanten wordt in mijn vakgebied de ‘Threshold’ (drempel) genoemd. Als er minder zijn dan die threshold heeft de winkel geen bestaansgrond meer en zal sluiten.
Natuurlijk gaat het de winkelier om meer dan alleen het terugverdienen van zijn kosten. Hij zal winst moeten maken, deels om toekomstige investeringen te kunnen betalen en deels (uiteraard) om zelf van te leven. Daarvoor heeft die winkelier meer klanten nodig dan die threshold, en die klanten wonen in een gebied dat we als de ‘Range’ van de winkel aanduiden.
Waar voorheen elke supermarkt zijn eigen ‘range’ had, grotendeels ongestoord door concurrenten, is dat niet meer zo. Franchisenemers van bijvoorbeeld Albert Heijn voelen tegenwoordig niet alleen de hete adem van hun concurrenten, maar zelfs van grotere Albert Heijn filialen!
De reden is simpel. Doordat supermarktformules zich al jaren richten op steeds grotere winkels, stijgen hun kosten, want grotere supermarkten vergen niet alleen een grotere investering, maar ze eisen ook meer personeel, ze betekenen meer, en vaak duurdere, vierkante meters winkeloppervlak en het kost meer om ze te verwarmen, te koelen en te verlichten. Kortom, de (semi-)vaste kosten schieten omhoog en daarmee groeit hun threshold. Steeds vaker leidt dat ertoe dat de bevolking in een dorp gaandeweg onvoldoende wordt om de winstgevendheid van de supermarkt te garanderen en dat betekent dat deze agressief de klandizie zoeken in nabijgelegen dorpen en dorpjes. Zo worden collega’s tot concurrenten! Wat dit betekent voor de kansen van dorpswinkels in de kleinste kernen laat zich raden!

Deze situatie wordt nog verergerd door de ontwikkeling van nóg grotere supermarkten (Jumbo of AH-XL) in nabijgelegen grote dorpen of steden, die, om dezelfde reden, hun klanten buiten het eigen dorp, of de eigen stadswijk, gaan zoeken. Zo worden zelfs winkels van dezelfde formule elkaars concurrent. Een ontwikkeling die we direct kunnen waarnemen in het Alphense winkelcentrum De Ridderhof, waar straks vijf supermarktformules (AH, C-1000, Hoogvliet, ALDI én een Marokkaanse supermarkt) in de slag gaan met de slechts twee supermarkten (C-1000 en AH) op het veel grotere wijkwinkelcentrum De Herenhof!
Dat kán natuurlijk alleen maar goed gaan als al die supermarkten in deze grote Alphense wijk zich gaan richten op de klant buiten Ridderveld. Op klanten uit het stadscentrum, maar vooral op klanten uit omliggende dorpen als Woubrugge, Ter Aar of Leimuiden. Daar zit de bevolking daar niet op te wachten, maar ze zullen toch bezwijken aan de gezamenlijke promotiekracht van al die supermarktformules in Alphen aan den Rijn. Dat doet het ergste vermoeden voor de dorpswinkels in de kleinere plaatsen en voor de ontwikkeling van nieuwe winkelcentra elders (Leimuiden, bijvoorbeeld). Maar wat gebeurt in Alphen aan den Rijn, gebeurt ook in andere grotere plaatsen rondom (Leiderdorp, Hillegom, Mijdrecht en Bodegraven) zodat niet alleen de dorpswinkels, maar de hele leefbaarheid, in de kleinere kernen in de tang zit van onwenselijke, maar door de politiek toegestane, ontwikkelingen om hen heen.

Helaas blijft het daar niet bij, en heeft deze ontwikkeling ook gevolgen voor de omringende grote kernen en steden zelf. Maar daar ga ik het de volgende week over hebben.

Zoeken

Toekomstige evenementen

Er zijn momenteel geen toekomstige events.