HBO in Crisistijd?

Het halve land is in rep en roer omdat er van de honderden HBO-opleidingen in ons land er een aantal onder de maat blijken te zijn. En opeens worden er vragen gesteld over de waarde van álle HBO-diploma’s. En dreigt de staatssecretaris om opleidingen op te heffen. Hoe zit dat nou in elkaar?

Een HBO instelling is een merkwaardige mengeling van docenten, ondersteunende functies én stafmedewerkers, geleid door een managers die hoogstens het idee hebben nog binding met het feitelijke onderwijs te hebben. En met die docenten is ook wat vreemds aan de hand. Dat zijn deels vakdocenten, die veelal gelijk na hun studie met lesgeven in dat vak zijn begonnen, deels mensen met relevante praktijkervaring die een aantal jaren die ervaring willen delen met studenten, en mensen die, zoals ikzelf, vanuit die praktijk snel hebben herkend dat onderwijs geven iets is dat alsnog geleerd moet worden.
Het vervelendste van deze situatie is dat ‘men’ al snel het management van wanbeleid beticht, maar, als dat waar is, wordt dat beleid, om allerlei redenen, door veel docenten ondersteund. Meestal door het kritiekloos te accepteren.
Wat zijn dat, die HBO docenten?
• De eerste groep docenten is vooral vakgericht, en heeft er moeite mee het eigen vak te moeten plaatsen binnen de competenties waaraan de student na afstuderen moet voldoen. Ze zijn minder geneigd te zoeken naar de functie van hun vak binnen die beroepscompetenties, en meer om de waarde van hun vak voor hun studenten en collega’s een absolute waarde mee te geven. De student krijgt eerder de indruk dat dit vak, met de toetsing ervan, een uitvinding van de school is, dan dat het onontbeerlijk is voor het dagelijks functioneren in hun uiteindelijke beroep. Zo hebben studenten, die vele uren besteden aan de beheersing van het Nederlands in woord en geschrift, vaak niet door dat zelfs het beste plan sneuvelt door het gebruik van slecht Nederlands. En dat rekenfouten al helemaal niet kunnen.
• De tweede groep wil graag studenten laten delen in hun kennis en ervaring, maar hebben weinig op met allerlei onderwijskundige zaken die in hun ogen het onderwijs nodeloos ingewikkeld maken. Over het algemeen weten ze natuurlijk wel waar ze het over hebben, maar bij hun theoretische kennis mag, zoals bij vrijwel alle managers in het bedrijfsleven, de nodige vraagtekens worden gezet. Natuurlijk is HBO ook beroepsonderwijs, maar wel op een niveau waarbij van studenten verwacht mag worden dat ze, praktijkgericht, problemen wel vanuit theoretische concepten analyseren en oplossen. Als de docent dat zelf niet doet, waarom de student dan wel? Dan wordt het wel lastig een “HBO-waardig” afstudeerproject af te ronden.
• De derde groep neemt, net als de tweede, een schat van ervaring mee naar het onderwijs, en, gewoonlijk, een heel netwerk van ex-collega’s. Het verschil zit erin dat ze daarop niet blijven steunen, maar zich theoretisch én praktisch blijven scholen in hun vakgebied. En hun persoonlijke netwerk blijven verbreden en verdiepen. Die zich daarnaast verdiepen in die aspecten van het docent zijn die je NIET in het werkveld kunt leren, met name onderwijskunde. Want alleen met dat soort kennis kun je van al die verschillende vakgebieden een onderwijsprogramma maken dat studenten effectief ondersteunt bij het ontwikkelen van hun beroepscompetenties. 
Waar er al heel duidelijke verschillen tussen de verschillende groepen docenten voorkomen, zijn die verschillen niets vergeleken met het verschil tussen degenen die vooral onderwijs willen geven, en degenen die zich met het managen van dat onderwijs bezig willen houden, directeuren en collegeleden. Immers, alleen op papier zijn hun doelstellingen hetzelfde. En dat probleem wordt niet opgelost, maar juist uitgediept door de opbouw van steeds omvangrijkere stafafdelingen. Waar in een, wat Mintzberg een Professionele Organisatie noemt, de uitvoerenden (de docenten dus) noodzakelijke kennis rond hun onderwijsvak moeten hebben, wordt dat steeds meer geconcentreerd op die stafafdelingen. Mede daardoor worden veel docenten, met name in de eerste en tweede groep, eenvoudig vervangbaar. Ze worden ingezet indien, en waar, nodig en krijgen weinig binding met het instituut waar ze werken. De praktijk is dat, veel meer dan dat voorheen het geval was, het onderwijsbeleid een kwestie is van ‘het management’, het wordt door de betrokken docenten over het algemeen slaafs gevolgd. Docenten die, zeker in het HBO, vaak hogere kwalificaties hebben dan degenen waarvan ze de ‘bevelen’ opvolgen! Het gevolg is dat docenten zich laten sturen op korte termijn indicatoren (zoals de studentenoordelen) en zich nauwelijks bezighouden met de ontwikkeling in hun vakgebied, van hun opleidingen en, uiteindelijk, van hun studenten.

Als mensen zich afvragen hoe een crisis, zoals deze nu bij In-Holland in het nieuws is gekomen, ontstaat, dan moeten ze zich toch vooral een organisatie voorstellen waarin niet je waarde als docent, maar de korte termijn beoordeling door studenten en management, je werk en je promotie bepaalt. Voor dat management is het van belang tegen de laagste kosten een zo hoog mogelijk studierendement te realiseren. En dat op de kortst mogelijke termijn. Voor veel studenten staat voorop dat ze met liefst zo weinig mogelijk inspanning (ze hebben het al zo druk met andere zaken) zo snel mogelijk hun diploma willen ontvangen. Nou, en als docenten zich tussen die twee groepen laten vangen, dán ontwikkelen ‘In-Holland toestanden’ zich min of meer vanzelf, en niet alleen bij In-Holland.
Maar als die docenten daarin niet meegaan, dan krijgen ze een slechtere beoordeling door de student, daardoor een slechtere beoordeling door hun management, en is hun carrière in gevaar.
Zo simpel ligt het dus niet.
Want, wat zou U zelf nou doen in die situatie?

Geef een reactie

Recent nieuws

Begroting 2019 ter inzage 17.10.2018 22:26 Adventskerk | Nieuws

Naast #twitter en natuurlijk onze facebook pagina kunt u ons vanaf vandaag ook op #instagram vinden op #Pol_alphen 17.10.2018 19:56 Politie Alphen aan den Rijn

Wat doet een wijkagent eigenlijk 17.10.2018 13:26 Politie Alphen aan den Rijn

Kick-off gezondheidsaanpak: Wijzer in de Wijk 17.10.2018 12:42 Gemeente Alphen

Stelt u uw huis open? Duurzame Huizenroute op 3 en 10 november 17.10.2018 12:42 Gemeente Alphen

Pilot gaat inwoners met schulden sneller helpen 17.10.2018 12:42 Gemeente Alphen

Uitbreiding dienstverlening begraafplaatsen 17.10.2018 12:42 Gemeente Alphen

Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 17.10.2018 12:42 Gemeente Alphen

Kwekers zetten Boskoop op de kaart 17.10.2018 12:41 Gemeente Alphen

Thema-avond – Van nieuwkomer naar Nederlander 16.10.2018 21:41 D66 Alphen a/d Rijn

Goedenavond en welkom bij ons live vragenuurtje met wijkagent Ilse Henzen 16.10.2018 19:06 Politie Alphen aan den Rijn

WEEKENDVERSLAG 15.10.2018 15:56 Politie Alphen aan den Rijn

Vragenuur wijkagent Alphen aan den Rijn 15.10.2018 14:56 Politie Alphen aan den Rijn

Maandag 22 oktober 2018: Koffieochtend Sionskerk! 15.10.2018 11:41 Sionskerk Alphen

Verlaten plaats ongeval 15.10.2018 11:06 Politie Alphen aan den Rijn

Kerkelijk bureau gesloten 15.10.2018 02:06 Adventskerk | Nieuws

Zondag 21 oktober 2018: Koffiedrinken na de dienst 14.10.2018 10:06 Sionskerk Alphen

Alphens kerstkoor 2018 gaat beginnen 12.10.2018 19:26 Adventskerk | Nieuws

Black Gospelconcert met Pearl Jozefzoon en Sharon Kips 12.10.2018 11:56 Adventskerk | Nieuws

Wethouder Han de Jager sprak voor Raad voor Volksgezondheid en Samenleving 12.10.2018 10:59 Gemeente Alphen


Toekomstige evenementen
  1. Freaky Nights

    oktober 19 - oktober 20
  2. Inloopavond St. Nieuwe Alphenaren

    oktober 19 @ 19:30 - 22:00
  3. Halloween optocht

    oktober 26
  4. 158ste Zegerplasloop

    november 11
  5. Sinterklaasintocht

    november 17