Winkels verdwijnen? Onzin!

Op 03/11/2011, 08:57 geplaatst door Reinder Koornstra

Lokaal dagblad Alphen.CC bracht een artikel dat blijkbaar ten doel had onze winkeliers de stuipen op het lijf te jagen. Professor Cor Molenaar, auteur van boekjes als ‘Het Nieuwe Winkelen” en “Het einde van winkels?” stelt dat er alleen nog speciaalzaken over blijven en dat dus veel huidige winkeliers naar ander werk kunnen omzien. Verder zou het stadscentrum zijn functie als ‘koopmagneet’ verliezen ten gunste van het internet.
Met alle respect, maar Molenaar is nauwelijks de man om zulke vergaande uitspraken te doen. Hij is direct marketeer van beroep, heeft een eigen bureau dat opdrachten rond webshops uitvoert en hield zich nauwelijks met fysieke winkels, of winkelcentra, bezig. Zijn relaas is dan ook nauwelijks objectief te noemen en het is jammer dat het zo zonder commentaar in een dagblad verschijnt. Dus maar via deze weg wat tegengas vanuit mijn boek ‘Marketing voor Retailers’.

Nou, om met dat laatste te beginnen, zo op het oog lijkt Cor gelijk te hebben. Onze stadscentra, en dus ook ons eigen Stadshart, trekken steeds minder bezoekers. Maar dát heeft natuurlijk verschillende oorzaken, waarvan Cor’s webshops er maar één is:
• In de stadscentra van middelgrote steden ziet de klant te weinig verschil met wat hij of zij in het eigen wijk-, buurt-, of dorpscentrum gewend is. Dat komt deels doordat bestaande winkelketens hun filialen uitbreiden naar buiten die stadscentra, deels omdat er te weinig afwisseling is. Een winkel als “Hoge Ogen” hoort niet verscholen aan de Hooftstraat te zitten, maar juist, als verrassing voor de bezoekers, midden in ons Stadshart. De ‘ketenwinkels’ uitbannen is onbegonnen werk, maar het is best mogelijk zo’n stadscentrum te doorspekken met dit soort, supergespecialiseerde, ‘micro-shops’. Dát is Molenaar overigens helemaal met me eens.
• Bijna elke middelgrote stad heeft hetzelfde probleem als Alphen aan den Rijn: Het stadscentrum functioneert nog veel te veel als dorpscentrum, waar de omwonenden voor werkelijk álles terecht kunnen. Maar hierdoor zijn er, verhoudingsgewijs, veel te veel winkels voor dagelijkse behoeften en daarvoor komen die consumenten van buiten dat stadscentrum niet.
• In de ‘rijke jaren’ die achter ons liggen, was de wervingskracht van de winkelketens groot genoeg voor een massale toeloop op het stadscentrum. Als gevolg gingen de zelfstandige winkeliers steeds meer parasiteren op de bezoekers die toch wel kwamen en maakten ze zich nauwelijks zorgen over het aantrekken van eigen klanten. Erger, veel zelfstandige winkeliers verzuimden hun klanten aan zich te binden. Kortom, het ging jarenlang gewoon te goed!
• Zelfstandige winkeliers, franchisers én bedrijfsleiders, uitzonderingen daargelaten, waren alleen maar bezig de inkomsten in hun eigen winkels te optimaliseren, en bemoeiden zich nauwelijks met de aantrekkelijkheid van het stadscentrum. Maar zelfs de mooiste winkel gaat het slecht in een ongezellig stadscentrum. Stadscentra moeten het juist hebben van een actief evenementenbeleid, dat door het hele centrum, en in alle winkels, zichtbaar moet zijn. In plaats daarvan blijkt het steeds moeilijker om zelfs maar geld bij elkaar te krijgen voor zoiets simpels als feestverlichting.
• Er zijn maar weinig gemeenten met een goed gefundeerd, en op de locale mogelijkheden afgestemd, detailhandelsbeleid. Hoe is het nu mogelijk dat, op het moment dat het bezoek aan het Alphense Stadshart zichtbaar terugloopt, de gemeente op het idee komt de parkeertarieven fors te verhogen. In de wetenschap dat dit parkeren juist in de veel omliggende gemeente gratis is (Boskoop, Bodegraven, Leiderdorp, Lisse en zelfs Zoetermeer)!
• Mensen, en Molenaar heeft daarvan een leuk model gemaakt, informeren zich steeds meer via het internet in plaats van dag in dag uit winkels af te lopen om wellicht toch niet te vinden wat ze willen. Maar dat betekent niet dat al die internet surfers dan ook maar alles via een webshop kopen. Integendeel, de groei van de webwinkels komt allang niet meer uit de ‘pure players’, de webshops zonder fysieke winkels, maar vooral uit de webwinkels van bestaande, dus vertrouwde, winkelketens. Consumenten komen minder naar stadscentra, maar dat betekent niet dat ze er minder zouden kopen!
Ook de bewering dat allerlei winkels dank zij de webwinkels gaan verdwijnen, raakt kant noch wal. Door de geschiedenis heen zijn allerlei winkeltypes opgekomen, en weer verdwenen. De spreekwoordelijke ‘Winkel van Sinkel’ is daarvan een navrant voorbeeld. Ook ‘mijn’ eigen Vroom & Dreesmann heeft allang geen toekomst meer als “85 speciaalzaken onder één dak” en is steeds meer een lifestyle winkel geworden, met de helft van de ruimte verhuurd aan derden. Shop-in-the-shop is de nieuwe trend, en niet alleen bij V&D. De HEMA is steeds meer Food gaan verkopen, zoals kruidenier Albert Heijn juist steeds meer Non-food verkoopt. Dat de ‘platenzaak’, het reisbureau en de Videotheek het verliezen van hun internetcollega’s, geeft alleen maar aan dat die internet technologie een betere service aan de klant garandeert dan fysieke winkels ooit kunnen geven. Maar een banketbakker op het internet zal het beslist heel wat moeilijker hebben, om maar een voorbeeld te geven.
Dat ‘de speciaalzaak’ de toekomst heeft, zoals Molenaar voorziet, is ook maar de vraag. Want dat geldt alleen voor die speciaalzaak die erin slaagt klanten te trekken én te binden door een optimale winkelsfeer te creëren. Dát zie ik veel ondernemers nog niet doen!

Nee, er zijn mogelijkheden zat om die stadscentra weer in bloei te krijgen, hoe, dat leest U in een volgende column. Het staat overigens ook uitgebreid in mijn boek ‘Marketing voor Retailers’.


  1. marien schreef,

    03/11/2011 om 23:13

    Het aardige is dat beide heren connaisseurs voor eigen parochie preken en de heer Koornstra nog even als toegift zijn boek promoot.
    Hoe gezellig is winkelen als je op 100 meter 4 of 5 dezelfde zaken tegenkomt? Concurrentie is leuk, maar tig telefoonwinkels, drogisterijen, kralen en spiegelwinkels en parfumerieen op een kluitje is iets teveel van het goede. Iets meer variatie in aanbod zou het wel aantrekkelijker maken!Het verhogen van parkeertarieven door gemeentes is de meest makkelijke manier om je financiele huishouding op orde te krijgen! Je maakt er een zootje van en de burger kan het gelag betalen, boekhouders van de koude grond.
    In Alphen hebben de bewoners het nog steeds over het dorp en dat zal op deze manier wel zo blijven. Om er een stad van te maken is meer nodig dan groteske ideeen van ambtenaren die graag een straatnaam naar zich vernoemd willen hebben.

  2. Erik Boeré schreef,

    05/11/2011 om 10:32

    De gemeente zou nog eens kritisch kunnen kijken naar de ons sinds dit jaar opgelegde ‘centrumwinkelbelasting’ van 400 euro Voor alle duidelijkheid: dit is een extra belasting geheven boven op de OGB en andere heffingen om het centrim aantrekkelijk te maken.. Zaken als de Mediamarkt betalen een even hoog bedrag als winkeltjes als Hoge Ogen of het naast mij gevestigde (hobby) winkeltje voor stenen. Sommige hele leuke winkeltjes die het centrum verrijken betalen nu een paar weken nettowinst voor zaken als de intocht van sinterklaas en dat is volledig buiten proporties. Als de gemeente de vestiging van kleine, verrassende winkeltjes (en dat zijn vaak winkels die heel marginaal zijn) wil stimuleren zou deze belasting proportioneel moeten worden opgelegd.
    (Ik ben eigenaar van de postzegel/treinenwinkel in de Julianastraat)

  3. Reinder Koornstra schreef,

    07/11/2011 om 15:36

    Beste Marien, mijn enige ‘parochie’ is de gemeente Alphen aan den Rijn en het zou gek zijn meer dan 1000 uur aan een boek te besteden zonder dat af en toe naar voren te brengen. Maar ik ben het grotendeels met je eens, en dat kun je recent lezen op http://www.beleefalphen.wordpress.com Hier .ga ik nader in op de ‘Ophetdorp’ discussie over de ‘Eigenheid van de Stad’.
    Nou, die ‘eigenheid’ kun je scheppen, maar dat leidt er nog niet toe dat onze inwoners zich met die stad identificeren. We zijn allemaal Alphenaren, maar voelen ons dat niet! Eén effect daarvan is dat veel te veel Alphenaren buiten de stad gaan ‘shoppen’. Als onze eigen inwoners dat al doen, zal ons Stadshart weinig aantrekkingskracht hebben op de inwoners van de dorpen rondom ons. Ik ben zeker met je eens, al vele jaren overigens, dat het ‘stapelen van stenen’ in onze peperdure stadshart plannen op zichzelf tot niets leidt. Maar ja, als politici dat blijven geloven, en veel ondernemers rustig afwachten op wat anderen doen…..

  4. Reinder Koornstra schreef,

    07/11/2011 om 15:48

    Erik Boeré,
    Ik heb je winkel, net zoals ik dat nu met ‘Hoge Ogen’ doe, vaak als voorbeeld gebruikt voor de superspecialisatie die een winkelcentrum een eigen identiteit geeft. Het zou daarom ook veel leuker zijn als je die winkel in het stadshart had, maar dan moeten we toch wat creatiever over winkelhuur gaan denken.
    Jouw ‘centrumwinkelbelasting’ is overigens geen belasting maar meer een ‘hoofdelijke omslag’ voor Stadshartpromotie. Persoonlijk vind ik dat nog veel te weinig, want daar kun je, feestverlichting en Sinterklaas daargelaten, nog weinig mee doen. Zeker zonder ‘Centrummanager’. Maar ik ben met je eens dat de inning van die ton wel ‘fast and dirty’ is gebeurd. Daar zou zeker een gedifferentieerd beleid op losgelaten moeten worden. In eerste instantie verschillend tussen wat hier een A-locatie wordt genoemd, en de periferie in Hooftstraat, Raadhuisstraat, Julianastraat én Wilhelminalaan. In tweede instantie zou je kunnen denken aan een mix van vierkante meters VVO en het aantal personeelsleden. Bedenk wel dat die grote ketenwinkels met hun promotieactiviteiten wel veel mensen naar dat centrum trekken. Helaas heb jij daar niets aan, en heb je ook weinig aan die activiteiten, zolang je niet zelf in dat centrum zit. Daar zal, in het vervolg, duidelijk meer rekening mee gehouden moeten worden.

  5. Erik Boeré schreef,

    09/11/2011 om 01:09

    Reinder

    Dank voor je reactie. Ik denk inderdaad dat de huren het grootste probleem zijn. Betreffende de Stadshartpromotie: Ik vind het zelf erg hoog ten opzichte van mijn omzet/winst en het positieve effect dat deze promotie op mijn omzet heeft. Het is helemaal niet erg om geld voor een collectieve promotie uit te geven, maar ook voor de individuele winkelier moet er dan wel een positief meetbaar resultaat over blijven.

    Maar ik maakte mijn opmerking vooral denkend aan mijn buren- een heel leuk winkeltje in edelstenen, met een omzet van misschien een paar honderd euro per week, en een kapper, die net begonnen was. Beide ondernemers waren dit jaar meerdere weken aan netto inkomsten kwijt aan deze stadshartpromotie.  Voor de eigenaar van de stenenwinkel betekent die dat hij er sterk over denkt ermee te stoppen. Het geeft gewoon heel veel irritatie bij deze ondernemers en het kan net het verschil zijn tussen doorgaan of stoppen.

    Verder profiteren winkels aan de periferie van het stadshart) juiste de kleine winkels) ook veel minder van deze promotie.

    “Bedenk wel dat die grote ketenwinkels met hun promotieactiviteiten wel veel mensen naar dat centrum trekken. “

    Daar heb je gelijk in, maar je betoog was juist dat kleine gespecialiseerde winkels juist publiek aantrekken…..

    En tenslotte: de winkels op mijn rijtje zijn bij de realisering van het Stadshart drie jaar lang volledig van het Stadshart afgesloten geweest (achter een hoge schutting en pas na een lange omweg te bereiken) en hebben in deze periode een omzet van van 60-70% gehad. ik ben daarvoor nog voor deel gecompenseerd, maar het heeft me ongelofelijk veel geld gekost. Mijn buren waren nog minder fortuinlijk en konden geheel geen aanspraak op compensatie maken. Dan is het erg zuur dat wij nu voor deze bijdrage aangeslagen worden. Toen Mediamarkt open moest werd er meteen een blik stratenmakers opgetrommeld, wij hebben maanden moeten wachten voordat we weer een fatsoenlijk pad naar onze winkel hadden….
    En daarbij is de lokatie ook niet verbeterd: Voor onze deur voeren gigantische vrachtwagens, af en toe een boom of auto meenemend de meest adembenemende toeren uit om ongeschonden de parkeergarage in- of uit te draaien…..

  6. erik Boeré schreef,

    09/11/2011 om 01:10

    ...correctie..
    ““ben in deze periode een omzet van van 60-70% gehad”

    omzetDALING van 60-70% gehad

  7. Reinder Koornstra schreef,

    09/11/2011 om 12:32

    Eric,
    Een winkel met een omzet van een paar honderd Euro in de week is een hobby, geen winkel, in mijn ogen. Daar kun je natuurlijk nooit van leven en de winkel is blijkbaar maar voor een heel paar mensen interessant.
    Maar ik heb het niet over een ‘stadshart promotie’, maar over een stadshartbeleid. Dat moet er niet primair op gericht zijn klanten naar het Stadshart te krijgen (zoals nu hardnekkig wordt geprobeerd), maar om ze daar te houden, door het organiseren van eigen evenementen, maar ook door bestaande evenementen in het stadshart te integreren. En die klanten daar de volgende week weer heen te krijgen. Zodat, doordat klanten zowel vaker komen (bezoekfrequentie) maar er ook langer verblijven. Twee cijfers die op dit moment voor sterke verbetering vatbaar zijn. Die ketens krijgen de klanten wel naar het stadshart, tenzij ze (en dat is steeds vaker het geval, zie mijn eerste punt) in elk WC of elk dorp filialen hebben. Maar met name de kleine winkels zorgen voor die specifieke stadshartsfeer die zorgt dat de klanten blijven, en steeds opnieuw komen.  Dat is dus niet in tegenspraak met elkaar.

    Het probleem dat jullie hadden vanwege de bouwput aan de Hoge Zijde, gaat nu je collega’s aan de Hooftstraat overkomen. Natuurlijk zorgt de wethouder er wel voor dat die winkels bereikbaar bleven (maar dat was ook bij jouw winkel het geval) , maar de loop vanuit het centrum zal wegvallen.

    Als het aantal klantenminuten in dat stadshart met 10% stijgt is dat half miljoen per jaar (de gemeente moet de andere helft betalen) er zo weer uit. Maar dan moet wel een gedifferentieerd tarief gehanteerd worden, niet iedereen € 2000 per jaar, dat gaat natuurlijk niet.

  8. Erik Boeré schreef,

    09/11/2011 om 18:50

    Reinder

    En hoeveel wij bij het stadshart ‘horen’ blijkt nu ook wel weer: zojuist kreeg ik het eerste levensteken van de VOC, een nieuwsbrief en een rol plakpepernoten.
    Uit de nieuwsbrief moet ik nu vernemen dat er een kraskaartenactie is geweest van de zomer. Als meebetaler aan de BIZ had ik hier dan toch wel van op de hoogte mogen worden gebacht…

    Ik weet uit de praktijk dat veel kleine leuke zaakjes van meer uit hobby dan uit zakelijke overwegingen gedreven worden.  Naast ons zijn een winkel voor houten speelgoed, een winkel in modelauto’s, een stenenwinkel, een winkel in tweede hands spulletjes, een breiboetiek enz. gevestigd geweest. Al deze winkels zouden volgens gangbare zakelijke principes geen bestaansrecht hebben gehad. Ze konden alleen bestaan door het feit dat de ondernemer met geen of heel weinig inkomen genoegen nam. In het gunstigste geval hoefde er geen spaargeld bij.Ook mijn winkels zouden zonder neven-activiteiten (met name online verkoop) geen bestaansrecht hebben.
    De praktijk is waarschijnlijk dat dit voor heel veel van dit soort winkels geldt.
    Dan is de BIZ heffing(in de huidige vorm) niet een extra kostenpost, maar gewoon een forse ingreep in een zeer bescheiden inkomen.

    NB Wat mij opvalt is dat deze column vanaf de homepagina niet oproepbaar is, dus de discussie blijft helaas beperkt tot de huidige deelnemers die links krijgen? Misschien kun je dat bij de redactie aankaarten…

  9. Ivo schreef,

    09/11/2011 om 22:24

    NB Wat mij opvalt is dat deze column vanaf de homepagina niet oproepbaar is, dus de discussie blijft helaas beperkt tot de huidige deelnemers die links krijgen? Misschien kun je dat bij de redactie aankaarten…

    Ja, uhm. grin Op dit moment worden de 10 meest recente berichten getoond, als de column meer dan 10 berichten geleden is zie je dus niks meer.

    Ik ben wel bezig met het aanpassen van Alphen.COM (maar sinds mijn dochter geboren is staat alles op een erg laag pitje). Ja, dat is jammer, maar het is even zo.

  10. Reinder Koornstra schreef,

    11/11/2011 om 10:54

    Retailers zijn bijna allemaal hobbyisten, maar gelukkig verdienen de meesten er wel geld mee, sommigen zelfs heel veel.
    Er moet dus een mogelijkheid zijn om wel geld met een kleine, gespecialiseerde winkel te verdienen, en jouw ervaring is dezelfde als die van mijn studenten: Dat valt met alleen een ‘stenen winkel’, hoe goedkoop ook, niet mee. Een webshop daarnaast exploiteren wordt dan al snel als oplossing gezien, en voor een micro-shop is dat wellicht nog te doen.
    Maar veel winkeliers zullen er snel achter komen dat ze met die webshop gewoon twee bedrijven hebben, in plaats van één. Daarom pleit ik al jaren voor een integrale herontdekking van de eigen winkelformule. Bricks & Clicks! Dat levert als leuk bijeffect op dat je óf minder van die dure vierkante meters nodig hebt, óf meer kan doen op hetzelfde oppervlakte. Als verhuurders dan nog eens nadenken over gedifferentieerde huurprijzen, en de grote ketens dat ook doen, is alweer een randvoorwaarde voor een goed functionerend Stadshart ingevuld.

  11. Reinder Koornstra schreef,

    11/11/2011 om 11:00

    Beste Eric,
    De VOC is feitelijk een zelfstandige stichting, maar wordt praktisch als ‘VOA dochter’ gerund door ondernemers die eigenlijk wel wat anders te doen hebben. Daarbij zijn de belangen van winkeliers in het Stadshart heel anders dan die van de winkeliers in onze wijken, buurten en dorpen. Dus moet de retailsectie van de VOA achter elkaar compromissen sluiten.
    Een luchtmachtgeneraal zei ooit dat ‘compromissen niet vliegen’ en ik vrees dat dit ook opgaat voor winkelcentra. Zolang politiek én zakenleven niet besluit van die VOC een professionele organisatie te maken, onder leiding van een professionele manager met een aansprekend budget, zal ook die BIZ constructie niet het gewenste resultaat geven.
    Ik vraag me alleen in Alphen altijd af of we hier niet liever praten over dit soort zaken, dan er iets meer doen!

  12. Erik Boeré schreef,

    11/11/2011 om 12:01

    ““Daarom pleit ik al jaren voor een integrale herontdekking van de eigen winkelformule. Bricks & Clicks!”“

    Ach, met www.lossestenen.nl zit het met de “bricks"al wel goed.

  13. Erik Boeré schreef,

    11/11/2011 om 12:09

    Beste Reinder

    Eén van de problemen van “Bricks&Clicks;” is synchronisatie in het voorraadbeheer. Maar ook het feit dat het een enorme inspanning vergt een webshop actueel te houden, zeker in een fase dat de opbrengsten hieruit nog gering zijn.

    Ik ben mede- eigenaar van www.catawiki.nl en heb hier een concept neergelegd om een goede koppeling tussen beiden te maken.

    Als dit plan gerealiseerd wordt wordt het voor ‘kleine’ ondernemers veel gemakkelijker beiden te koppelen, vooral ook omdat Catawiki werkt op basis van een aanwezige (uitbreidbare)  catalogus.

  14. Reinder Koornstra schreef,

    12/11/2011 om 20:43

    Beste Erik, zo gauw ik door de colleges van dit onderwijsblok ben, kom ik graag eens bij je langs om dat eens te bekijken.
    Eerlijk gezegd vond ik www.lossestenen.nl al een vondst.

Reageren is niet mogelijk op dit bericht.