Winkelcentra in de regio (3)

Vandaag geen zakelijke analyse, maar meer het verhaal van een paar mensen die, veertig jaar geleden, hier kwamen wonen, en er, op een korte episode na, bleven wonen.
Mijn vrouw en ik vestigden ons hier in 1972, in een gloednieuwe flat aan de Preludeweg. Waar de “echte” Alphenaar iedereen al voor gek verklaarde überhaupt in dit nieuwe stadsdeel te willen wonen, vonden de ‘Riddervelders’ het weer gek dat wij aan de ‘verkeerde kant’ van de Herenweg (toen nog de enige verbinding met Leimuiden en Amsterdam) woonden. “De Ridderhof” was nog in aanbouw, maar ook in het noodwinkelcentrum, aan de overkant van het kruispunt Bruins Slotsingel en Kennedylaan, zijn we nauwelijks geweest. Mijn vrouw liep of fietste naar de bakker (die zit er nog) en de groenteboer bij café De Heul, of liep, later, met de kinderwagen net zo lief helemaal naar het ook gloednieuwe winkelcentrum De Aarhof in het dorpscentrum.
Intussen was naast de Baronie, tegenover de huidige Samen op Weg school, de eerste discounter (Witte Prijzenhal?) neergestreken en daar haalde ik wekelijks de bulk van de dagelijkse boodschappen. Voor de “vergeten boodschappen” kwam de Emha winkelwagen elke dag langs.

Gelukkig vestigde zich een friteskraam naast onze flat, even later gevolgd door Ten Brink supermarkt. Uiteindelijk werd daar, vlak naast onze flat, een compleet noodwinkelcentrum uit de grond gestampt. Omdat wij eerst naar Duitsland vertrokken en na terugkomst aan de Hoefbladstraat gingen wonen hebben we daar helaas nauwelijks van kunnen genieten. Want vanuit de Hoefbladstraat gingen we wel winkelen op De Ridderhof, en wat verder nodig was, haalden de kinderen uit wat ze ‘De kleine winkeltjes’ noemden. Dat was het, van meet af volstrekt onnodige, buurtcentrum de Koopzwam, door onnozele planologen neergezet in het eerste stukje van Ridderveld II dat bebouwd werd. Maar De Ridderhof was het winkelcentrum voor ons Riddervelders, en De Bron was niet alleen het kerkelijk centrum, maar ook het centrum voor de activiteiten van Buurtcentrum Ridderveld, waar ik bestuurslid was. Maar toen uiteindelijk winkelcentrum De Herenhof werd opgeleverd, bleek al snel dat dit hét wijkcentrum van de wijk zou worden en dat De Ridderhof naar de duidelijk lagere status als buurtwinkelcentrum zou afdalen. Het duurde helaas bijna dertig jaar voor iedereen dat begreep.

Intussen hadden vele winkeliers uit het dorpscentrum zich volkomen misrekend op wat al die nieuwe dorpsgenoten hen zouden opleveren. Want die nieuwe Alphenaren, merendeels aan echte stadscentra elders gewend, waren over het algemeen niet verrukt over wat hun nieuwe woonplaats te bieden had. Want laten we wel wezen, De Aarhof daargelaten, het zag er écht niet uit. Ons stadsbestuur en de toenmalige winkeliers blonken ook toen al uit in wat hun handelsmerk zou worden: gebrek aan visie. Kortom, er veranderde niets, maar het oude Alphense establishment zou zich niet nog eens laten verrassen. Alphen besloot een compleet nieuwe woonwijk te ontwikkelen, maar politiek en zakenleven besloten dat deze 15.000 inwoners niet de kans zouden krijgen het dorpscentrum links te laten liggen. Als gevolg werd deze grote wijk opgezadeld met De Atlas, in feite niets meer dan een buurtcentrum, zodat die Kerk- en Zaners wel moesten gaan winkelen in het dorpscentrum. Helaas, ook die truc werkte niet en de ‘machtigen’, die Alphen toen ook al had, gingen uit wanhoop tot forse maatregelen over. Onder leiding van de wel van visie voorziene VVD voorman Van der Veen Meerstad ging de gemeenteraad akkoord met een complete metamorfose van het centrum, dat natuurlijk gelijk ‘Stadscentrum’ ging heten. Eerst zou de Hoge Zijde tot een winkelparadijs worden omgetoverd, en daarna zou ook de Lage Zijde haar ‘upgrade’ krijgen. Omdat de Alphense brug toch wel als een mogelijk probleem werd gezien, werden twee extra bruggen ingepland, zodat de bezoeker ondanks dat gespleten stadshart toch ‘achtjes’ kon lopen. Aan de ene kant werd alvast, ook tot genoegen van de bewoners van Beerendrecht, de Swaenswijkbrug gebouwd, aan de andere kant zou ter hoogte van het Thorbeckeplein een andere brug komen. Nou, U weet het, die Swaenswijkbrug ligt veel te ver van het centrum om van veel nut te zijn, en de andere brug bleek op de gewenste plek al snel een onhaalbare kaart. Maar de bouw ging gewoon door, natuurlijk, en nu hebben we nieuwe winkel- en woonruimte gekregen rond wat nu Rijnplein heet, een heus theater én een peperduur gemeentehuis. En Hoogvliet mocht, midden in de stad, een grote supermarkt realiseren!
Maar ook aan de andere kant van de Alphense brug was uitbreiding én upgrade nodig om een compact winkelhart te creëren. Helaas besloten minder visionaire stadsbestuurders dat ze die bouw best konden combineren met de noodzaak om rond het Thorbeckeplein de Lage Zijde op te knappen. Niemand wilde inzien dat je het probleem rond de Alphense brug niet aan de Oranje Nassausingel kon oplossen. Toen kwam de kredietcrisis, liep de projectontwikkelaar weg en ligt eigenlijk het hele plan in duigen. Uiteindelijk zullen de nieuwe woningen wel gebouwd worden, zal er een parkeergarage onder het Thorbeckeplein komen en de winkels aan de Rijnkant worden vernieuwd. Maar de beslissing om de ene kant van dat Thorbeckeplein te laten beheersen door het ‘Cultuurhuis’ en aan de andere kant ‘iets met horeca’ te vestigen, betekent dat de stad kansen verspeelt om haar WINKELHART te verbeteren. En dát was toch de bedoeling, nietwaar?
Maar ja, ook een plaatselijk Nieuwsblad stelde al dat Alphenaren wel zeggen een stad te zijn, maar eigenlijk liever het dorp willen houden.

Alphen is allerminst een beroerde plek om te wonen, wij doen het tenslotte al bijna veertig jaar. Maar bij een stad hoort een stadse mentaliteit. En die zie ik echt niet opeens ontstaan bij het establishment dat hier al zoveel jaren de touwtjes in handen heeft.