Wilhelmus van Nassaue

Het Nederlands voetbalelftal staat in de WK finale en wáár heeft Nederland het over? Ons volkslied is zwaar in discussie. Nee, niet in eerste instantie bij onze allochtone medeburgers, zoals je zou verwachten. De namen bij de reacties in kranten en op internet ogen namelijk niet bepaald buitenlands. Het blijkt dat wel heel veel Nederlanders hun volkslied niet kennen, en die onkunde vervolgens camoufleren door te stellen dat het een ‘ouderwets’ lied zou zijn. Daarmee onthullen ze dan weer hun eigen onkunde over het ontstaan van onze natie, en de basis van wat wij tegenwoordig, lekker modisch, onze normen en waarden noemen. Dát zal dan wel weer vergoelijkt worden door de relevantie van “de ouwe zooi”, onze geschiedenis, te ontkennen. Want het Wilhelmus is niet ouderwets, maar gewoon ´oeroud´!

Eigenlijk is het wel vreemd dat we een probleem hebben met een volkslied dat toch het ontstaan van de eerste republiek sinds het begin van onze jaartelling symboliseert. Nederland werd, uit nood geboren, een politiek experiment in een tijd dat het onbestaanbaar was dat een natie geen vorst aan het hoofd had.
Want Willem van Oranje en dat gold ook voor zijn nazaten, direct of indirect, was dan wel geboren uit bescheiden adellijke kringen, maar gold als Prins van Oranje tot de top van het Duits / Spaanse keizerrijk. En die top edelman stond aan het hoofd van de opstand in de Noordelijke Nederlanden, zonder zelf het koningschap te ambiëren. In die zin heeft hij, en zijn medestanders met hem, Philips II van Spanje én de Nederlanden altijd ‘geëerd’. De Republiek der Verenigde Nederland vond een tussenoplossing, officieel waren de Oranjes eeuwenlang stadhouder. Van wie? Daar vroeg niemand meer naar, nadat er allerlei pogingen in het werk waren gesteld, en mislukt, om daarin te voorzien. En na terugkomst van het Oranjehuis in de negentiende eeuw werd redelijk snel besloten dat Nederland toch een Koninkrijk moest worden, wat het dus nog altijd is.

Merkwaardigerwijs las ik in dagblad Trouw dat dit Wilhelmus vooral een lofzang op Willem van Oranje zou zijn. Dat is deels waar, maar het is ook een verontschuldiging voor de afsplitsing van de gebieden, die nu ons land vormen, van het Spaanse rijk. Zoiets was in die tijd ongehoord en had een verontschuldiging nodig. Het is, met al zijn coupletten, ook zeker niet bedoeld als volkslied, dát heeft koningin Wilhelmina ervan gemaakt. De keuze was ook niet zo moeilijk, want een lied als ‘Wie Neerland’s bloed door d’adren vloeit’ was zelfs in die jaren al een beetje veel van het goede. Ik heb het nog op school moeten leren, maar in onze huidige Multi-culti maatschappij zou dat lied gewoon niet meer kunnen.

Terug naar het heden, naar het wereldkampioenschap en het wel dan niet meezingen van het Wilhelmus door voetballers en supporters. Het lijkt erop dat we door al dat Oranje dan wel één lijken, maar dat in wezen niet zijn. Dit Nederlands elftal bindt ons land een paar weken, maar ons volkslied bindt het al tientallen jaren. Waarom hebben velen dan zo´n gêne het mee te zingen bij belangrijke momenten voor onze natie? Waarom worden onnozele schlagers, in het Nederlands, Engels of Duits, kritiekloos meegebruld, en is er discussie rond ons volklied? Een volkslied is immers een symbool, dat hoeft niet ‘gemakkelijk’ te zijn, modisch of modern. Het is iets van ons allen, iets dat we allemaal kennen, en waarin we allemaal elkaar herkennen. Een symbool zoals onze driekleur, onze taal, onze cultuur en zelfs ons vorstenhuis, die allemaal vanuit diezelfde historie afkomstig zijn.
Gedurende alle jaren dat Nederland als zelfstandig land bestaat, hebben steeds nieuwe groepen mensen zich bij dat ‘Nederlandse volk´ gevoegd. Dat gaat, zoals iedereen weet, nog steeds door. Al die ´Nieuwe Nederlanders´ zijn, op korte of lange termijn, in onze maatschappij geïntegreerd dus de nieuwste lichtingen zal dat ook wel weer lukken, na verloop van tijd.
Maar het is voor al die nieuwkomers wel erg verwarrend te merken dat veel Nederlanders, die vaak de mond vol hebben over Nederlandse waarden en normen, zowel de eigen historie, als een symbool daarvan, ons volkslied, niet blijken te kennen. Zo lijkt het erop dat niet alleen de allochtoon, maar ook veel autochtone Nederlanders in onze maatschappij moet integreren.
Laten we zondag maar eens beginnen met ons volkslied te zingen.
Dat bindt, zelfs als we verliezen!