Slachting onder Zelfstandige Winkeliers?

Op 04/04/2010, 10:02 geplaatst door Reinder Koornstra

De kranten staan, na een persbericht van grootverhuurder Corio (van, o.a. De Aarhof en Hoog Catherijne), opeens bol van de verhalen over de teloorgang van de zelfstandige winkelier. Vreemd, wat zijn het niet Corio en kornuiten die slim gebruik maakten van de expansiedrift van retailers door voor de noodzakelijke nieuwbouw steeds hogere huurprijzen te vragen? Mede hierdoor hebben we in betrekkelijk korte tijd een sterke aanwas van ketenwinkels gezien, ten koste van de aanwezigheid van “echte zelfstandigen”. Vooral in stadscentra!

Politici huilen krokodillentranen, want wilden niet juist zij ‘trekkers’ in hun nieuwe centrum om hun uit hun krachten gegroeide dorpen een ‘stads’ karakter te geven. Gold dat ook niet voor Alphen aan den Rijn?

In december 2008 schreef ik, onder dezelfde titel, een artikel in detaillistenblad ‘Retailtrends’. Juist om aan te geven dát, en hoe, mijns inziens deze verzuilde situatie juist kansen biedt voor zelfstandige winkeliers. Geïnteresseerden kunnen dat artikel gewoon aanvragen, maar vandaag wil ik vooral een eind maken aan alle emotionele onzin die rond dit thema wordt opgedist. Want dat ook ons stadscentrum wordt gedomineerd door landelijk opererende ketens, is voor iedereen zichtbaar. Maar wat is de oorzaak, en wat is de remedie, in Alphen, of waar dan ook!

Over de remedie zal ik het de volgende week hebben, vandaag staan de werkelijke oorzaken van het probleem op de agenda:

  1. De al tientallen jaren oude wet van Garner stelt dat bedrijven die een hogere huurprijs kunnen betalen, de bedrijven die dat niet kunnen, zullen verdrijven. De logica is, anders dan U wellicht denkt, dat die landelijk of regionaal opererende winkels grotere hoeveelheden klanten nodig hebben om al hun kosten te dekken. Die consumenten wonen dan ook in een veel groter gebied dan voor de zelfstandige winkelier nodig was. Die consumenten moet je naar je winkel trekken, en dat kost een hoop geld. Die consumenten verwachten een heel ander aanbod en winkelbeeld, en om daaraan te voldoen moet je steeds meer kosten maken. Voor dit soort bedrijven is de huurprijs zelf een veel kleiner onderdeel van hun totale kosten dan dat bij een zelfstandige ondernemer het geval zou zijn. Kortom, hoge huren raken hen veel minder dan een ‘zelfstandige winkelier’.
  2. Een dorpscentrum biedt alles voor iedereen, maar rond een stadscentrum zien we dat buurt- en wijkcentra eigenlijk alles bieden wat de inwoners aan dagelijkse aankopen nodig hebben, terwijl ze gemakkelijker te bereiken zijn. Dus is het logisch dat supermarkten, slagers, bakkers en groenteboeren uit dat stadscentrum verdwijnen. Ook daarover zullen we het nog wel een keer hebben.
  3. De meeste zelfstandige winkeliers missen het vermogen om zich aan de steeds veranderende situatie aan te passen. Ze blijven veel te lang doorgaan op de successen van vroeger, passen het winkelbeeld en de winkelsfeer niet tijdig aan, gaan te lang door met het verkeerde assortiment en maken al helemaal geen gebruik van moderne communicatiemiddelen. Ze hebben de neiging liever dapper te sterven, dan zich aan te passen. Leuk voor de krant, maar weinig praktisch of zakelijk.
  4. Zelfstandigen hebben heel vaak een groot probleem rond hun opvolging. Deels omdat de jonge generatie het harde werk van hun ouders niet ziet zitten, deels omdat ze een hiervoor adequate opleiding missen, en deels door de generatiekloof die al onder punt 3 is behandeld. De vaak genoemde financieringsproblemen zijn vaak geen oorzaak op zichzelf, maar een gevolg van dit punt.
  5. Vooral voor de binnenstad geldt dat projectontwikkelaars steeds hogere prijzen voor vastgoed gingen betalen. Hierdoor moesten vele zelfstandige winkeliers, vaak met een eigen pand, al snel erkennen dat ze bij verkoop van hun pand veel meer geld ontvingen dan ze ooit in hun eigen winkel zouden kunnen verdienen. Alleen de heel succesvolle winkeliers bleven zitten waar ze zaten.

Inderdaad, de Van Mandersloostraat is leeggelopen. Maar zeg nou zelf, is die straat, juist door de intocht van allerlei nieuwe winkelformules niet enorm in aantrekkelijkheid gestegen? Wie denkt er nou werkelijk dat die dorpswinkels anno 1970 ons stadscentrum in 2010 ook maar een schijn van kans zouden geven tussen al die sterk vernieuwde stads- én dorpscentra in onze directe omgeving? Of zelfs maar ten opzichte van onze eigen wijkcentra?

Nee, de ‘redding van de zelfstandige winkelier’ ligt net zomin in de luchtkastelen van onze plaatselijke politici als in nostalgie. Die ligt in….. Volgende week meer!


  1. Willem van der Hoeven schreef,

    04/04/2010 om 11:33

    Ik zie zaken anders dan de heer Koornstra. Naar welk stadscentrum ik ook ga, bijna overal dezelfde winkels. Dus dingen waarvoor ik een klein vermogen moet betalen voor parkeren kan ik ook op de fiets in eigen stad halen. Dan heb ik wel hetzelfde als ik elders kan kopen maar het scheelt dan in ieder geval het dure parkeren nog. Dan is de keuze dus niet moeilijk, ik hoef voor die landelijke ketens niet naar een andere plaats. Het winkelaanbod verschraalt naar mijn mening, de winkeltjes die aparte dingen brengen kunnen de kosten niet meer opbrengen en stoppen ermee. En wat komt er dan in die pandjes? In elke grote winkelstraat, waar je ook naartoe gaat, een overkill aan telefoonwinkels bijvoorbeeld. Kijk ook maar hier in Alphen, een stuk of tig op een hoop. De aparte dingen die bij die grote jongens niet te koop zijn kopen we nu via internet, nadeel is dat er verzendkosten bij komen en dat je niet live kunt aanschouwen hoe bv mode je staat maar voordeel dat je benzine en parkeren uitspaart. Bovendien vind je vaak via internet het adres van zo’n winkeltje die op een goedkope locatie is gaan zitten dus kan je er desgewenst toch heen, alleen dan specifiek voor die ene winkel, een dagje winkelen kan je er niet van maken. In het buitenland zie je vaak grote winkelcentra die kleine units verhuren aan kleine zelfstandigen. Dan heb je in een pand wel 60 kleine bedrijfjes zitten van tien tot honderden vierkante meters, best leuk en misschien een idee voor ons land. De vraag is of de regelgeving daar weer niet een stokje voor steekt en of het door onze hoge lonen levensvatbaar is. Tenslotte een heel eerlijk antwoord op de vraag hoe vaak ik in het centrum van Alphen iets ga kopen. Weinig, ik ga er alleen heen als ik precies weet wat ik wil gaan kopen, haal dat en dan weer naar huis want ik zal er niet worden verrast om een impulsaankoop te gaan doen. In tegenstelling tot de mening in het artikel vind ik de van Mandersloostraat en omgeving niet aantrekkelijk, ik kom er geen verrassingen tegen (uitzondering was voor mij het steegje achter de aarkade naast de markt) die mij uitnodigen tot gezellig en uitgebreid winkelen. Jammer maar het is niet anders.

  2. Machiel van der Schoot schreef,

    04/04/2010 om 17:15

    Geen sterk verhaal, met uitzondering van punt 3. Daar ligt ook de enige serieuze oorzaak van het verdwijnen van kleine winkels: de kleine winkelier pakt het meestal niet zo slim aan. Denk nou niet dat de ketens stiekem ergens een geldboompje in hun achtertuin hebben. Zij moeten ook huur en personeel betalen, reklame maken en inkopen doen, maar doen het gewoon handiger. Heel vaak zijn ze ook klein begonnen. Jan Zeeman, nu meer dan 1000 filialen, is in Alphen aan den Rijn (inderdaad!!) met 1 winkeltje begonnen. Toen dus een kleine winkelier. Nooit subsidie gehad, niks geen “wet van Garner” of enige ander voordeel. Juist onder de winkelketens zijn er heel veel die nog niet eens zo vreselijk lang geleden door 1 persoon of door 1 familie zijn begonnen vanuit het niets. Free-recordshop, de familie Blokker, Kruidvat, Jumbo, Hoogvliet, Ikea. Gewoon hele goede ondernemers, die nergens last van hadden.

  3. Reinder Koornstra schreef,

    04/04/2010 om 18:02

    Beste Willem van der Hoeven,
    Natuurlijk zijn onze winkelcentra veel te ééntonig, maar dat ligt niet zo zeer aan de winkelformules, dan wel aan wat die winkelformules ons NIET aan verrassingen bieden. Helaas vind ik dat ook de ‘zelfstandige winkeliers’, of ze nou een franchise winkel hebben, of een eigen formule exploiteren, de kansen om klanten te verrassen, niet grijpen. Dát is één van de oplossingen die ik in dat Retailtrendsartikel naar voren bracht.
    Ja, ik ken ook die winkeltjes bij de achterdeur, of gewoon achter de kassa’s, in veel landen. Met name in het Oostblok zie je dat heel veel. Mijn ideeën over ‘micro stores’, waarover ik de volgende week ga schrijven, komen daarmee overeen. Tot de volgende week.
    N.B. Het is toch wel triest te merken dat ik, alweer 35 (!) jaar geleden, als jong bedrijfsleider bij V&D mijn klanten meer verrassing bood dan wat ik nu vaak in het hele winkelcentrum vindt. Wat het hoofdkantoor daarvan vond? Geen idee, wij vroegen dat soort vragen gewoon nooit.

  4. Ivo schreef,

    04/04/2010 om 20:16

    Machiel, ik heb geen idee wie Garner is, maar als kleine ondernemer is het wel stukken lastiger zaken doen.

    Als je in mijn branche als kleine ondernemer aanklopt krijg je een standaard marge, accounts die trailers vol wegzetten als ze een actie doen krijgen een heel andere prijs, waardoor ze een scherpere consumentenprijs kunnen bieden, meer marge hebben, en dus ook meer reclame etc kunnen veroorloven. En daardoor meer traffic kunnen genereren om meer rendement uit hun m2 te halen. Dat zal voor elke branche wel gelden lijkt me.

    Wat niet wil zeggen dat een kleine ondernemer met de juiste visie niet aan de basis kan staan van het volgende imperium, zeker niet. De meeste zal dat echter niet lukken door een gebrek aan visie, talent, vakmanschap, geld, en geluk.

  5. Ivo schreef,

    04/04/2010 om 20:17

    Oh,

    De wet van Garner geeft aan dat winkelformules met een hoge ‘threshold’, die dus veel klanten nodig hebben om te kunnen voortbestaan, de winkels met een kleine threshold, vooral de zelfstandige winkeliers, zullen verdrijven.

    Kleine retailer met uitsterven bedreigd

  6. René Driesen schreef,

    04/04/2010 om 20:19

    Wel eens in het centrum van Alkmaar geweest? daar zie je hoe het ook anders en succesvol kan. Niks geen ketens, rolluiken, vreselijke puien maar prachtige unieke winkeltjes waar je stuk voor stuk wordt verrast. Zelfs een grote platenzaak! (nee geen cd’s maar vinyl)

  7. Machiel van der Schoot schreef,

    04/04/2010 om 20:30

    Als er een oude binnenstad is met veel publiek en met kleine monumentale pandjes, die niet afgebroken mogen worden, liggen er kansen voor bijzondere ondernemers. Die situatie komt echter slechts zelden voor. In een plaats als Alphen moet je het maar gewoon vergeten. Buiten het centrum kan het, maar daarbinnen niet. Niemand betaalt graag het dubbele van wat je elders moet betalen en om het vanuit belastingcenten te betalen gaat me ook te ver. Hoe leuk ook: sommige dingen zijn nostalgie. De wereld verandert, we hebben internet, prijsvergelijkingen op je IPhone, dus ook de winkels veranderen. Ik ben ook wel eens in een melancholieke bui en mis dingen van vroeger. Tegelijkertijd zijn er ook weer veel leuke nieuwe dingen.

  8. René Driesen schreef,

    04/04/2010 om 20:40

    Dat de wereld verandert snap ik ook wel en sommige zaken hebben zeker voordelen anders zouden wij niet eens zo kunnen communiceren zoals nu. Maar ga mij niet vertellen dat ik voor mijn plezier in het centrum van Alphen ga winkelen. Zelfs niet als ik een nieuwe telefoon nodig heb want die koop ik nu juist voor veel goedkoper via internet. Het lijkt mij dat het niet zoveel meer hoeft te kosten om wat meer verrassing en sfeer in het winkelgebeuren te brengen. En dat er al zoveel leuke oude pandjes plat gaan en nog gaan is nooit mijn keus geweest

  9. Machiel van der Schoot schreef,

    07/04/2010 om 02:13

    Kortom, de tijd voor leuke kleine winkeltjes is gewoon voorbij. Je kan er in de meeste gevallen simpelweg je brood niet meer mee verdienen. Jammer? Ja. Tegen te houden? Nee. Het lijkt me ook een paar bruggen te ver als de overheid kleine winkeltjes als een soort musea met subsidie open blijft houden. De consument ondersteunt het in ieder geval ook te weinig. Laten we ook niet vergeten, wat voor een persoonlijke drama’s zich afspelen bij mensen die zo’n leuk winkeltje zijn begonnen, maar het niet wisten te redden. In Alphen zie je ze ook regelmatig met een plakkaat “opheffingsuitverkoop” op de deur. Vaak zijn ze alles kwijt!

Reageren is niet mogelijk op dit bericht.