Hogeschool Alphen?

Het is en blijft merkwaardig dat mensen doelen najagen zonder te weten wat ze moeten doen, als die doelen eenmaal behaald zijn. Zo zal ik nooit begrijpen waarom een van oorsprong Colombiaans adoptiekind tien jaar lang de natuurlijke moeder probeert te vinden zonder in al die jaren ook maar één woord Spaans te leren. Ik begrijp ook niet waarom stadgenoten blijven pleiten voor een ‘basisziekenhuis’ alsof we ergens midden in de woestijn leven, in plaats van in een plaats die binnen 30 autominuten van vijf volledig geoutilleerde ziekenhuizen rond ons heen ligt.
En ik begrijp helemaal niet, waarom ook maar iemand serieus zou gaan nadenken om in Alphen aan den Rijn een hogeschool te stichten. Ik moet begrijpen dat in ‘De stad van morgen’ behoefte is ons contingent aan hoogopgeleiden op te krikken door een hele kluit HBO-docenten aan te trekken. Een ronduit onzinnig idee, deels omdat we in Alphen al heel veel inwoners met een HBO- of WO achtergrond hebben (een kwart van onze beroepsbevolking, dat hier overigens grotendeels NIET werkt) zodat die hogeschool wel erg groot moet zijn, wil dat aantal zoden aan de dijk zetten.
Daarbij is er geen enkele reden waarom die docenten ook in Alphen zouden moeten wonen, het zijn tenslotte geen wethouders. Dat doen ze elders ook niet, al zullen er niet veel tachtig kilometer van hun werk wonen, zoals ik zelf.
Nee, dat idee van een ‘Hogeschool Alphen’ is gewoon een heel slecht idee!

De mensen die hun HBO instelling willen opbouwen vanuit de huidige verworvenheid van één Associate Degree opleiding in de logistiek zullen heel veel geduld en doorzettingsvermogen moeten hebben. Want zo’n AD-opleiding is in de praktijk niet meer (ook niet minder, overigens) dan een tweejarige deeltijdopleiding aan een HBO instelling. Die studenten werken gewoon vier dagen in de week, en krijgen één dag per week les op de betrokken instelling. Ik heb begrepen dat een deel van ‘theoriedagen’ hier in Alphen wordt gegeven. Daar zijn dus maar een paar docenten bij betrokken, hoewel de VOA (weer) een ander beeld schept. Slechts een klein deel van de AD studenten (en een flink deel van de ‘reguliere’  HBO-opleidingen heeft zo’n mogelijkheid,ook bij mijn werkgever Avans Hogeschool in Den Bosch/Breda/Tilburg) gaat daadwerkelijk de opleiding afmaken en daarmee een écht HBO diploma (bachelorniveau) halen. Heel nuttig, die AD-opleidingen, maar nauwelijks een startpunt voor een echte HBO instelling.

Ook vanuit de studenten gerekend is er nauwelijks sprake van een duidelijke behoefte. In Leiden staat namelijk een dergelijk instituut vlakbij het station, zodat elke student binnen een halfuur na vertrek uit Alphen in de collegezaal kan zijn.
En die Hogeschool Leiden kent inmiddels een breed scala aan opleidingen, terwijl een nieuwe hogeschool in Alphen noodzakelijkerwijs zou moeten starten met een paar, en ook nog nauw aan elkaar verbonden, opleidingen. Het gros van de Alphense HBO-studenten zou dus toch niet in de eigen woonplaats terecht kunnen, ondanks die “Hogeschool Alphen”.
Waarom niet gelijk een breed pakket?
Nou, dat is simpel. Je hebt voor één opleiding al snel docenten uit een tiental vakgebieden nodig die elk een deel van het lesprogramma voor hun rekening nemen. In de huidige budgettering betekent dit dat zo’n opleiding minimaal 10 klassen, over vier opleidingsjaren verspreid, zou moeten hebben om überhaupt bekostigd te kunnen worden. Zelfs als je de zaak beperkt tot vijf populaire en aan elkaar verwante, opleidingen, spreek je over vijftig docenten en 50 * 25 = 1250 studenten. Waar halen we die vandaan? Heel veel studenten studeren aan minder populaire opleidingen en anderen willen (terecht, m.i.) hun studiejaren buiten het directe zicht van het netwerk rond pappa en mamma doorbrengen. En studenten trekken van buiten Alphen? Naar een opleiding die door zijn omvang minder faciliteiten biedt dan ze elders krijgen?

Tenslotte krijgen we nog het probleem van wat nu een ‘HBO-waardig diploma’ heet. Als onderwijsontwikkelaar en lid van het proefaccreditatiepanel van Avans Hogeschool heb ik een redelijk beeld op wat en waar het fout kan gaan. Zelfs op “De beste brede hogeschool van Nederland” die Avans is. Dat red je gewoon niet met een kleine docentengroep. Niet voor niets was één van de eerste daden van Doekle Terpstra, bij In-Holland ingehuurd om puin te ruimen, om de kleine vestiging in Hoofddorp te sluiten. Het is eigenlijk niet eens zo moeilijk om een goed afgewogen programma voor een nieuwe opleiding te maken, ik heb dat een paar keer gedaan. Het is wel moeilijk om dat oorspronkelijke niveau, opgezet rond een kleine groep van enthousiastelingen, te handhaven als die opleiding groeit, en de oorspronkelijke groep uit elkaar valt. Daarbij moet wel het niveau, maar niet de oorspronkelijke opzet van die opleiding gehandhaafd worden. Markt en maatschappij ontwikkelen zich voortdurend, docenten moeten constant worden bijgeschoold, theoretisch én praktisch, en het programma moet steeds opnieuw worden bijgesteld op basis van de eisen vanuit het bedrijfsleven én die van de steeds wisselende groep studenten Stilstand is achteruitgang, zeker bij het HBO!

Natuurlijk is het prima dat het plaatselijke bedrijfsleven voeling houdt met het HBO onderwijs. Maar daarvoor is het helemaal niet nodig in Alphen een HBO instelling te hebben. Mijn stagiaires zitten overal in de provincie Brabant, tot in Limburg en Gelderland toe, maar ik heb ook afstuderende studenten gehad die hun eindscriptie baseerden op onderzoek naar de Meditheek in Alphen aan den Rijn!
Die samenwerking geeft ook heel veel kansen voor de Alphense bedrijven zonder dat we hier het gedrocht creëren dat “Hogeschool Alphen” heet.