Het einde van de Alphense dagen?

Toen wij in de zeventiger jaren de Alphense jaarmarkt bezochten, had dit nog het karakter van een dorpsfeest zoals ik dat uit mijn geboortedorp kende. Intussen is Alphen een middelgrote stad geworden, maar in de discussies rond de jaarmarkt blijkt dat niet tot iedereen te zijn doorgedrongen.

Nu ‘heb’ ik persoonlijk niet zoveel met de jaarmarkt, tenslotte gaat waar ik werk, in de wereld buiten Alphen, het leven gewoon door. Maar vanaf de zijlijn zie ik steeds vaker dat verschillende groepen zich met die jaarmarkt bezig gaan houden, en dat die groepen elkaar het licht in de ogen niet gunnen. Het absolute dieptepunt is wel de constatering van een ‘verliezer’ in deze strijd dat het avondprogramma wel moet leiden tot ongeregeldheden bij de ‘jeugd’ omdat dat programma niet voldoende zou aansluiten bij hun interesse. Ik dacht altijd dat het ‘aanzetten tot ongeregeldheden’ strafbaar was, maar blijkbaar is dat niet zo..

Persoonlijk denk ik dat de jaarmarkt een steeds grotere mate van ‘onechtheid’ gaat vertonen. Onecht, omdat het al lang niet meer is wat het zegt te zijn, én onecht omdat het evenement niet trouw is aan zichzelf. Daardoor is onze jaarmarkt niet authentiek meer, zien de bezoekers niet meer wat ze verwachten te zien, en lijkt de organisatie het spoor bijster. Men rommelt van het ene initiatief in het andere en komt daardoor in een situatie terecht dat iedereen met iedereen over deze gebeurtenis van mening verschilt. Uiteindelijk wordt dat, een paar ego’s verder, het einde van de Alphense jaarmarkt.

Niet authentiek omdat de jaarmarkt niet is wat het zegt te zijn? Mijn lijfblad Alphen.CC zette een achttal reacties op papier waaruit blijkt dat de Alphense jaarmarkt allang geen unieke gebeurtenis meer is waar onze burgers in allerlei kraampjes verrast worden met producten en bezigheden waarvan ze nauwelijks op de hoogte zijn. Van een betekenisvolle belevenis, waarmee je weer een jaar verder kon, is de markt afgezakt naar het niveau van een rommelmarkt. Nu voor een werkelijk authentieke beleving stevig betaald moet worden, komt iedereen aan de bak die voor een kraam wil betalen. Zo is de geur van diverse ambachten verwisseld voor een onvervalste friteslucht. Maar van een uniek aanbod, aanvullend op wat er dagelijks in het stadshart te koop is, is al jaren geen sprake. Kortom, bezoekers komen voor….. Voor wat eigenlijk?

Het evenement is ook niet meer trouw aan zichzelf. Enerzijds richtten de organisatoren zich in het verleden misschien te veel op dat verleden, en te weinig op de toekomst, maar de huidige organisatoren springen van de hak op de tak, onwetend van de historie, of onwillig zich daar iets van aan te trekken. De jaarmarkt was van oorsprong een zaak van burgers voor burgers, noodzakelijkerwijs vaak wat amateuristisch georganiseerd, maar wie kon het beter. Het maakte ook niet uit, de jaarmarkt was hét evenement van Alphen en dat er af te toe wat verkeerd ging, ach, dat hoorde erbij. Het was in wezen veel te gezellig om erover te praten.
Anderzijds moet een evenement als een jaarmarkt zich niet blijven rondwentelen in het verleden, tenslotte staat de tijd niet stil. Maar het moet zich ontwikkelen met de nodige kennis en eerbied voor wat er in het verleden is gebeurd, zonder erin te blijven steken. Zegt niet het spreekwoord: “In het verleden ligt het heden, in vandaag wat worden zal?”.

Er wordt veel te veel gepraat over de vercommercialisering van onze jaarmarkt. Maar het begrip ‘authenticiteit’ is juist binnen de commerciële wereld een toverwoord geworden. Zonder authenticiteit geen toekomst, zo lijkt het. Dat is voor winkels, voor horecagelegenheden, voor Archeon of Avifauna net zo belangrijk als voor evenementen als de jaarmarkt. Gezellig ís commercieel!

De oude werkelijkheid is niet meer terug te halen. Foute keuzes uit het (recente) verleden kunnen niet worden hersteld. Maar het is heel goed mogelijk om de Alphense Jaarmarkt een nieuw fundament, een nieuwe identiteit te geven waar alle burgers zich weer wat bij kunnen voorstellen. Dat kan niet door het inschakelen van allerlei belangengroepen, en ook niet door puur commerciële partijen als Sander Koppenol en kornuiten het roer in handen te geven. Het lukt zeker niet door dit evenement vanuit het Stadhuis aan te sturen middels het ‘evenementenbeleid’. Dat lukt alleen als ondernemende Alphenaren (niet te verwisselen met ‘Alphense ondernemers’) zich daarmee, onder leiding van een professionele ‘citymanager’, bezig gaan houden.

Als we daar niet snel mee beginnen, blijft van die Alphense jaarmarkt straks alleen de Kermis over. Een kermis overigens waarvoor we in die vernieuwde Alphense binnenstad geen plaats meer hebben. Dan is alles over!
Het is nog niet te laat, maar de klok tikt. Nog zo’n jaar met problemen zal de jaarmarkt, als belevenis voor de hele burgerij, niet overleven. Dan hebben de Sander Koppenols hun zin en zijn de ‘Alphense dagen’ alleen nog maar interessant voor een paar ondernemers. Willen we dat?