HBO in Crisistijd?

Op 02/05/2011, 08:26 geplaatst door Reinder Koornstra

Het halve land is in rep en roer omdat er van de honderden HBO-opleidingen in ons land er een aantal onder de maat blijken te zijn. En opeens worden er vragen gesteld over de waarde van álle HBO-diploma’s. En dreigt de staatssecretaris om opleidingen op te heffen. Hoe zit dat nou in elkaar?

Een HBO instelling is een merkwaardige mengeling van docenten, ondersteunende functies én stafmedewerkers, geleid door een managers die hoogstens het idee hebben nog binding met het feitelijke onderwijs te hebben. En met die docenten is ook wat vreemds aan de hand. Dat zijn deels vakdocenten, die veelal gelijk na hun studie met lesgeven in dat vak zijn begonnen, deels mensen met relevante praktijkervaring die een aantal jaren die ervaring willen delen met studenten, en mensen die, zoals ikzelf, vanuit die praktijk snel hebben herkend dat onderwijs geven iets is dat alsnog geleerd moet worden.
Het vervelendste van deze situatie is dat ‘men’ al snel het management van wanbeleid beticht, maar, als dat waar is, wordt dat beleid, om allerlei redenen, door veel docenten ondersteund. Meestal door het kritiekloos te accepteren.

Wat zijn dat, die HBO docenten?
• De eerste groep docenten is vooral vakgericht, en heeft er moeite mee het eigen vak te moeten plaatsen binnen de competenties waaraan de student na afstuderen moet voldoen. Ze zijn minder geneigd te zoeken naar de functie van hun vak binnen die beroepscompetenties, en meer om de waarde van hun vak voor hun studenten en collega’s een absolute waarde mee te geven. De student krijgt eerder de indruk dat dit vak, met de toetsing ervan, een uitvinding van de school is, dan dat het onontbeerlijk is voor het dagelijks functioneren in hun uiteindelijke beroep. Zo hebben studenten, die vele uren besteden aan de beheersing van het Nederlands in woord en geschrift, vaak niet door dat zelfs het beste plan sneuvelt door het gebruik van slecht Nederlands. En dat rekenfouten al helemaal niet kunnen.
• De tweede groep wil graag studenten laten delen in hun kennis en ervaring, maar hebben weinig op met allerlei onderwijskundige zaken die in hun ogen het onderwijs nodeloos ingewikkeld maken. Over het algemeen weten ze natuurlijk wel waar ze het over hebben, maar bij hun theoretische kennis mag, zoals bij vrijwel alle managers in het bedrijfsleven, de nodige vraagtekens worden gezet. Natuurlijk is HBO ook beroepsonderwijs, maar wel op een niveau waarbij van studenten verwacht mag worden dat ze, praktijkgericht, problemen wel vanuit theoretische concepten analyseren en oplossen. Als de docent dat zelf niet doet, waarom de student dan wel? Dan wordt het wel lastig een “HBO-waardig” afstudeerproject af te ronden.
• De derde groep neemt, net als de tweede, een schat van ervaring mee naar het onderwijs, en, gewoonlijk, een heel netwerk van ex-collega’s. Het verschil zit erin dat ze daarop niet blijven steunen, maar zich theoretisch én praktisch blijven scholen in hun vakgebied. En hun persoonlijke netwerk blijven verbreden en verdiepen. Die zich daarnaast verdiepen in die aspecten van het docent zijn die je NIET in het werkveld kunt leren, met name onderwijskunde. Want alleen met dat soort kennis kun je van al die verschillende vakgebieden een onderwijsprogramma maken dat studenten effectief ondersteunt bij het ontwikkelen van hun beroepscompetenties. 
Waar er al heel duidelijke verschillen tussen de verschillende groepen docenten voorkomen, zijn die verschillen niets vergeleken met het verschil tussen degenen die vooral onderwijs willen geven, en degenen die zich met het managen van dat onderwijs bezig willen houden, directeuren en collegeleden. Immers, alleen op papier zijn hun doelstellingen hetzelfde. En dat probleem wordt niet opgelost, maar juist uitgediept door de opbouw van steeds omvangrijkere stafafdelingen. Waar in een, wat Mintzberg een Professionele Organisatie noemt, de uitvoerenden (de docenten dus) noodzakelijke kennis rond hun onderwijsvak moeten hebben, wordt dat steeds meer geconcentreerd op die stafafdelingen. Mede daardoor worden veel docenten, met name in de eerste en tweede groep, eenvoudig vervangbaar. Ze worden ingezet indien, en waar, nodig en krijgen weinig binding met het instituut waar ze werken. De praktijk is dat, veel meer dan dat voorheen het geval was, het onderwijsbeleid een kwestie is van ‘het management’, het wordt door de betrokken docenten over het algemeen slaafs gevolgd. Docenten die, zeker in het HBO, vaak hogere kwalificaties hebben dan degenen waarvan ze de ‘bevelen’ opvolgen! Het gevolg is dat docenten zich laten sturen op korte termijn indicatoren (zoals de studentenoordelen) en zich nauwelijks bezighouden met de ontwikkeling in hun vakgebied, van hun opleidingen en, uiteindelijk, van hun studenten.

Als mensen zich afvragen hoe een crisis, zoals deze nu bij In-Holland in het nieuws is gekomen, ontstaat, dan moeten ze zich toch vooral een organisatie voorstellen waarin niet je waarde als docent, maar de korte termijn beoordeling door studenten en management, je werk en je promotie bepaalt. Voor dat management is het van belang tegen de laagste kosten een zo hoog mogelijk studierendement te realiseren. En dat op de kortst mogelijke termijn. Voor veel studenten staat voorop dat ze met liefst zo weinig mogelijk inspanning (ze hebben het al zo druk met andere zaken) zo snel mogelijk hun diploma willen ontvangen. Nou, en als docenten zich tussen die twee groepen laten vangen, dán ontwikkelen ‘In-Holland toestanden’ zich min of meer vanzelf, en niet alleen bij In-Holland.
Maar als die docenten daarin niet meegaan, dan krijgen ze een slechtere beoordeling door de student, daardoor een slechtere beoordeling door hun management, en is hun carrière in gevaar.
Zo simpel ligt het dus niet.
Want, wat zou U zelf nou doen in die situatie?


  1. HBO "student" schreef,

    02/05/2011 om 14:58

    Op dit moment volg ik naast mijn full-time baan een HBO-studie. Ontzettend positief aan begonnen. Alle boeken gekocht en vol gas er tegen aan. Inmiddels zit ik in het derde jaar en heb sinds het eerste jaar, waar overigens de helft nog in het celevaan zit, geen boeken meer gekocht. Waarom niet? Simpelweg omdat het niveau bedroevend is. Middels het intranet kun je tentamens oefenen van de jaren ervoor. Een paar aanpassingen worden aangebracht en men heeft het nieuwe tentamen. Je wordt totaal niet uitgedaagd. Dit heeft niets met mij persoonlijke vermogen te maken, bijna de hele afdeling hoor je er over klagen.

    Er is duidelijk een tekort aan bekwame docenten. Veel van mijn docenten staan overdag op een middelbare school. Op zicht niet verkeerd dat ze daarbuiten (in de avond uren) nog wat extra erbij willen verdienen om ‘volwassenen’ les te geven. Het enige probleem is dat deze mensen de omschakeling maar heel moeilijk kunnen maken. Er wordt les gegeven op een manier van een basis/middelbare school. Het gevolg is dat de motivatie verdwijnt en er steeds meer mensen afvallen.

    Iedereen weet dat scholen pure commerciële instellingen zijn. Ik heb vaak meegemaakt dat regels niet werden nageleefd, om toch maar zoveel mogelijk mensen het volgende jaar in te laten stromen en daardoor de jaarlijkse subsidie zo hoog mogelijk te houden. Wat mij het meest treft is dat de “leiding” hier nog ontzettend trots op is ook.

    Ik studeer volgend jaar naar alle waarschijnlijkheid af, dan nog maar op zoek naar een manager die naief genoeg is om mijn HBO diploma als een meerwaarde te zien.

  2. Theo schreef,

    02/05/2011 om 15:36

    Ach Reinder, wat jij schetst komt de laatste tijd steeds vaker boven drijven en dan nog met name door de “In-Holland” fraude en gegraai. Maar is dat niet van toepassing op alle scholen?
    In mijn tijd (ben wel jonger dan jij, maar toch) zater we met 40 kinderen in een klas. Tegenwoordig mag je blij zijn als het er 16 zijn, en nog zien docenten geen kans om echt les te geven. Als de Telegraaf s’morgens opend met griep epidimie, weet ik al zeker dan mijn kinderen weer uitval/tussenuren hebben. Stage’s geven de docenten rust, want zij komen slechts 1x per 3 maanden kijken. En moe dat alle docenten zijn!!
    Mijns inziens krijgen scholen teveel geld en werken er teveel bestuurders. Maarja dat is gekomen door de linkse jaren. Het was (en is nog steeds) veel te zwaar voor de docenten. Haha, laat me niet lachen met hun 10 qweken vakantie. Laat ze zelf eens een paar maanden in het bedrijfsleven meewerken. Zijn ze daarna blij dat ze weer les kunnen gaan geven.

  3. Reinder Koornstra schreef,

    03/05/2011 om 18:16

    HBO-student,
    Ikzelf heb al mijn diploma’s in deeltijd gehaald, en ben jaren docent aan deeltijdopleidingen geweest. Dus ik begrijp je teleurstelling maar al te goed. Als je er zoveel voor moet laten, en er naar je eigen idee zo weinig mee opschiet, is ronduit frustrerend.

    Wat ik me wel afvraag is wat je hieraan hebt gedaan. Ik heb dit soort onzin vroeger, om bovenstaande redenen, nooit gepikt. Meestal werd er dan wel iets mee gedaan, met name het ISW, waar ik later zelf docent was, degradeerde docenten die niet aan de normen voldeden. Maar ook die zeiden: “Als we niets horen, moeten we aannemen dat het goed zit”.

    Toch sterkte, en maak je niet teveel zorgen over de waarde van dat diploma voor je beroep. Als je geen goed werk aflevert, helpt het beste diploma je niet. En omgekeerd is dat ook vaak waar.

  4. Reinder Koornstra schreef,

    03/05/2011 om 18:29

    Beste Theo,
    De problematiek die ik schetste komt volgens mij voor in elk schooltype, maar ik heb slechts een goed inzicht in HBO-opleidingen in het domein Commerce. Natuurlijk zie ik dat probleem ook op mijn eigen instelling, Avans Hogeschool in Den Bosch. En natuurlijk slaat dat negatief terug op de onderwijskwaliteit. Nu is Avans niet alleen de beste brede hogeschool van het land, maar zetelt mijn eigen opleiding Commerciële Economie ook al tien jaar in de top. Dan lopen er elders beslist veel meer dingen verkeerd, dat moet toch wel.
    Overigens zijn er naast de studenten die stage lopen (wij bezoeken hén op die bedrijven overigens twee keer, en halen ze twee keer een dag terug om hun voortgang door te spreken) ook studenten die een gewoon lesprogramma draaien, dus dat vakantiegevoel blijft wel weg. Maar voor 10 stagiaires heb ik in totaal 150 uur, dus 15 uur begeleiding per student. Als ik ergens ‘in the middle of nowhere’ in De Peel bezoeken moet afleggen, ben ik alleen daarvoor al de helft kwijt. Lesgeven, in ieder geval aan het HBO, betekent toch hard werken, als je het goed doet. Wat ik zeker weet is dat het in het oude, klassikale, systeem, veel minder moeite kostte dan in het, door mij ondersteunde, competentie gerichte onderwijs van vandaag de dag.

    En die vakantie, dáár moet ik elke keer om lachen. Natuurlijk zijn er docenten die ‘s zomers zes weken op een camping staan, maar velen gebruiken die tijd om lessen voor te bereiden, nieuwe dingen te leren of gewoon de vakliteratuur bij te houden.
    Ikzelf heb het afgelopen jaar ALLE vakanties gebruikt om een nieuw boek te schrijven, en ben daar ook deze vakantie nog mee bezig. Niet alles en iedereen over één kam scheren, s.v.p!

  5. Theo schreef,

    03/05/2011 om 23:15

    Beste Reinder,
    Ik ben blij dat jezelf toe geeft dat je je vakantie;s kan gebruiken om een boek te schrijven. Dit is, volgens mij, niet een vorm van les geven. Nou weet ik natuurlijk niet hoeveel uur jij per week bent aangenomen om les te geven, maar als een docent een “normale"werkweek zou hebben van 38 uur kan je, als je studenten 3 maanden met stage gaan, 494 uur bezig zijn met bezoeken.
    Ik wil niemand over een kam scheren, maar weet wel heel zeker dat er geen enkele docent is ( jij ook niet) die, over een jaar gerekend, aan een benutbare werkweek komen van 38 uur.
    Indien ALLE meesters, leraren en docenten gewoon 38 uur (net als andere werknemers) zich gaan inzetten om les te geven (dus inclusief voorbereiden en nakijken) gaat het onderwijs EN kwaliteit van afgestudeerden, in ons land met sprongen vooruit. En dat we dat misschien wel eens met minder docenten kunnen doen.
    Dus gewoon, ook in het onderwijs, mouwen opstropen en er tegen aan.

  6. Reinder Koornstra schreef,

    04/05/2011 om 08:14

    Beste Theo,
    Je begrijpt het niet, of wil het niet begrijpen. Dus ik ga je dat even uitleggen.
    In dit lesblok geef ik college (face to face) en begeleid ik studenten uit een klas tweedejaars (die het volgende halfjaar op stage gaan) en een internationale groep studenten in een minor (4e jaars). Dat betekent dat ik 2x2 uur college geef, en daarnaast 8 groepen begeleid (1 tot 2 uur per week, dus minstens 8 uur. Die colleges trek ik niet uit mijn achterzak, ze moeten worden voorbereid, geupdated i.v.m. nieuwe literatuur, die je natuurlijk wel eerst gelezen moet hebben. Voor elk uur college staat één uur voorbereiding en die heb je minstens nodig.
    Ook de 8 groepsbegeleidingen moeten worden voorbereid. Omdat elke groep zijn eigen werkstukken maakt, ze zijn elk met een eigen project bezig zijn, moet je dus die werkstukken allemaal lezen en van commentaar voorzien. Je moet ondersteunend materiaal voor ze opzoeken en websites over branche en bedrijf raadplegen. Uiteindelijk moet je die stukken, soms individueel (25 x) beoordelen en er commentaar op geven. Kortom, op elk uur begeleiden komt er nog wel een uur bij met dit soort werk.

    Kortom, dan zijn de 12 uur college en begeleiding al gegroeid tot 24 uur.
    Daarnaast heb ik dan nog een tweetal afstudeerders, en 10 stagiaires te begeleiden. Dat kost me (tenminste, die krijg ik betaald) nog eens 10 uur per week, zodat ik dan al op 34 uur uit kom. Daarnaast ben ik betrokken bij het accreditatieproces (de ‘keuring’ van opleidingen) en bij de ontwikkeling van nieuwe, of vernieuwde, opleidingen, zodat ik gemiddeld toch al gauw aan de 36 uur kom. En zelfs die 36 uur hoef ik, op mijn leeftijd, helemaal niet te werken, volgens de CAO. Verder is, niet zo gek binnen het onderwijsvak, geregeld dat je nog 150 uur aan zelfstudie mag besteden. Die tijd, en nog veel meer, besteed ik aan het bezoeken van seminars, workshops, en natuurlijk, aan het schrijven van artikelen en boeken. Anders dan jij stelt, zijn boeken in een onderwijssituatie met relatief weinig contacturen (10-12 maximaal) juist heel belangrijk voor het studieproces van studenten. En dus moeten ze ook worden geschreven. Door mij, o.a. Kortom, dat doe ik dus allemaal NADAT ik mijn onderwijstaken allang heb afgerond. Mijn nieuwste boek heeft me, met research en al, in één jaar 1000 uur gekost.

    Kortom, er zijn best onderwijsmensen die er hun gemak van nemen, maar dat is in elk beroep het geval. Maar er zijn ook mensen, en ik ben daar zeker niet de enige in, die vele honderden uren meer in dat proces stoppen dan waarvoor ze worden betaald. Ook al, nét zoals dat in andere beroepen.
    Dus ga a.u.b. niet zo gemakkelijk oordelend te keer tegen een beroepsgroep waarvan je alleen de facade van hun beroep kent.

  7. Leonardus schreef,

    04/05/2011 om 08:19

    Natuurlijk, dat is nu gebleken, zijn er enkele HBO-opleidingen te kwalificeren als “niet HBO-waardig”.  Oftewel en wellicht de bekende rotte appelen in de mand. Ik weiger echter mee te gaan huilen met de wolven of te gaan spreken over “het topje van de ijsberg”. Veruit, de meeste, HBO-opleidingen in Nederland zijn prima of uitstekend te noemen en leveren goed opgeleide studenten af. Met hun diploma’s is helemaal niets mis en al zeker niet met het niveau van deze studenten.  Al deze mensen draaien en functioneren na het behalen van hun diploma’s zoals de diverse bedrijven en instellingen van ze mochten verwachten.
    De ruime ervaring die ik heb met afgestudeerde HBO-collega’s heeft me nog op geen enkel moment, al die jaren, doen twijfelen aan het niveau van hun opleiding. Jazeker, ze zijn anders opgeleid als wij in onze tijd. Maar beter of slechter? Anders!  Vaak zie of constateer ik ook weinig of geen niveau-verschil tussen afgestudeerde HBO’ers en afgestudeerden aan de universiteit.

  8. Theo schreef,

    04/05/2011 om 13:09

    Beste Reinder,
    Ik begrijp dat jij je vak verdedigd. Echter als ju studenten een half jaar met stage gaan, dan volgen ze toch geen lessen? En dan hebben de desbetreffende docenten dus 26 weken minder les te geven. Als jij deze cursisten 2 uur doceer, heb je 52 uur minder les gegeven. Als ieder uur les 1 uur voorbereiding eist, heb je dus weer 52 uur minder werk. Dat is dus al meer dan 100 uur “vrij"tot je beschikking. Daarnaast hebben onderwijsinstellingen 12 weken vakantie per jaar dus zo slechtheb je het niet als docent. (mijn zwager is een docent, dus zie het van dichtbij.) Die 150 uur zelf studie is natuurlijk helemaal te gek. Ik ben zelfstandige en moet toch echt mij zelf in prive tijd “bij lezen”. Dat noemen ze investeren in je eigen.
    Tja, en dat jij in je vakantie een boek schrijft hoeft toch niets met je baan te maken te hebben? Ik neem aan dat je ook de opbrengsten van dit boek niet aan de school doneert.

  9. HBO Student schreef,

    04/05/2011 om 15:03

    Beste Reinder,

    We hebben het probleem een aantal keer aangekaart bij de leiding van de opleiding. Er wordt simpelweg gereageerd met het feit dat we blij moeten zijn dat er mensen beschikbaar zijn om ons les te geven. Op zich is dit natuurlijk ook zo, al weet is dat de vergoedingen niet mis zijn. Ik zou die uurtjes er ook voor over hebben. Maar dat terzijde.

    Ik ben ook heel blij dat ik naar school toe kan gaan om mijzelf te ontwikkelen. Dat er een organisatie hiervoor beschikbaar is, een hoge school, is voor mij de ideale mogelijkheid. Wat mij aangrijpt is dat er flink geinvesteerd moet worden in boeken e.d. maar dat hier veelal geen gebruik van gemaakt wordt. Er is een groot verloop in docenten. De stof wordt bekeken vanuit een individuele oogpunt, waarbij de orginele lesstof aan de kant wordt geschoven. In een eerder voorbeeld noemde ik de wijze van toetsing. De tentamen hebben weinig diepgang en zijn aanpassingen van het jaar daarvoor. Ik heb het zelfs meegemaakt dat ik bij een herkansing dezelfde tentemen (waar je mee kunt oefenen) voorgeschoteld kreeg. Het resultaat was dat ik een ruime 9 had gehaald. Ben ik hier voldaan mee? Nee absoluut niet. Ik heb me een slag in de rondte geleerd en ik krijg een beperkt gedeelte getoetst. Aan de ene kant heb ik dan natuurlijk de stof in zijn totaliteit behandeld, maar hierdoor krijg je een heel scheef beeld van de werkelijkheid. Ik heb mezelf ook wel eens betrapt dat ik enkel het tentamen van het jaar daarvoor had doorgenomen en weg gekomen ben met een ruime voldoende.

    Wat mij opvalt is dat er door de leiding alles aan gedaan wordt om zoveel mogelijk studenten te laten slagen. Hier worden ze immers op afgerekend. Deadlines van projecten worden aan de kant geschoven, als het maar wordt ingeleverd. Meeliften met medestudenten is nooit zo makkelijk geweest, iedereen houdt het hand boven elkaars hoofd.

    Ik wil hiermee niet zeggen dat het overal zo is, maar mijn frustratie is hierdoor wel enorm groot. De enige reden dat ik het ga afmaken is dat ik het anders zonde vind van de afgelopen drie jaar. Kun je mijn frustratie begrijpen?

  10. Reinder Koornstra schreef,

    04/05/2011 om 16:54

    Leonardus,
    Je hebt helemaal gelijk dat er totaal geen reden is om nu maar even aan het niveau van alle HBO afgestudeerden te twijfelen. Ik ben ervan overtuigd (ik zit niet voor niets in het accreditatie circus) dat de contrôle op dat niveau goed loopt, althans goed zou moeten lopen.
    Zaken die nu in de pers worden opgeblazen, kúnnen op onze instelling (Avans Hogeschool) zelfs helemaal niet voorkomen. Hoe dat bij sommige opleidingen toch finaal verkeerd is gegaan, moet tot diepgaand onderzoek door de betrokken hogescholen, de inspectie en het NVAO (accreditatie) leiden. Volgens mij gaat dat nu ook gebeuren.

    Maar dat onverlet dat het HBO door zijn opzet en structuur, zoals in mijn column aangegeven, kwetsbaar is met betrekking tot het voortdurend aanpassen van onderwijs en exameneisen aan een snel wisselende beroepsomgeving. Juist omdat er zoveel is dat échte innovatie tegenhoudt.

  11. Reinder Koornstra schreef,

    04/05/2011 om 17:03

    HBO-student, en óf kan ik je frustratie begrijpen. Het is natuurlijk complete onzin om als leverancier (wat dat is die HBO instelling waarover je het hebt) tegen je klanten (de studenten) te zeggen dat ze blij mogen zijn überhaupt nog iets geleverd te krijgen. Zelfs een notoire wanpresteerder als de NS zou zoiets niet in zijn hoofd halen.

    Het is helemaal niet normaal, zelfs niet binnen deeltijdonderwijs, dat er zo vaak wisselingen van docent zijn. Maar dat zou eigenlijk helemaal geen rol moeten spelen. Bij particuliere instituten wisselen docenten constant, maar daarop is alles en iedereen ingesteld, ook de studenten.

    Dat boeken niet worden gebruikt is een probleem waar het onderwijs op elk niveau al jaren last van heeft. Een boek (ik ben zelf auteur van studieboeken) zou juist een heel belangrijke functie moeten hebben bij de zelfstudie die tegenwoordig van iedere student wordt verwacht. Werkt men dan nog met syllabi? Dan zouden boeken overbodig moeten zijn. Maar blijkbaar zijn ze dat niet.

    Ja, en als je een gammel onderwijsprogramma hebt, en toch aan de doorstroomnormen wilt voldoen, dan moet de tentaminering worden aangepast aan het niveau waarop het onderwijs wordt gegeven, en niet aan het niveau wat het had moeten zijn. Het lijkt me, eerlijk gezegd, dat ook bij jouw opleiding nieuwe bezems nodig zijn, maar ja, voor dat effect heeft, zul jij al afgestudeerd zijn.
    Gelukkig maakt het veruit de meeste werkgevers niet uit wáár hun werknemers hun diploma’s hebben gehaald. Als je één treft die dat wel doet, heb je pech gehad, vrees ik.
    Sterkte, en vooral gewoon doorgaan. Er is in deze fase van je studie geen alternatief, lijkt me.

  12. Reinder Koornstra schreef,

    04/05/2011 om 17:37

    Tja Theo, dat zie je toch helemaal verkeerd. Een beroepsopleiding heeft het hele jaar stagiaires en afstuderenden, beide perioden duren een half jaar (twee lesblokken). Maar docenten HBO (en volgens mij is het bij het MBO niet anders) zitten, de studiebegeleider daargelaten, niet aan een klas vast. Wij worden elk kwartaal opnieuw ingezet, waarbij we dus ook elk kwartaal een aantal stagiaires en afstuderenden moeten begeleiden naast andere onderwijstaken bij andere groepen studenten. Hoeveel uur les een student heeft, maakt dus niet uit voor de inzet van een docent. Wij doen gewoon het ene kwartaal (lesblok) heel ander werk dan in het andere. Over de hele opleiding, of hogeschool, gerekend komt trouwens de ene groep studenten uit de stage, en gaat de andere erin. We hebben dus niet opeens minder te doen door die stages.

    En wat dat boek betreft, nee, daar heeft de hogeschool niet zoveel mee te maken. Natuurlijk neem ik mijn ervaring en kennis van onderwijs en onderwijskunde mee als ik een boek schrijf, aan de andere kant profiteert de hogeschool gratis en voor niets van alle kennis en kunde die ik móet opdoen om dat boek te schrijven. En dat geldt ook voor onze studenten. Want voor elk boek dat je schrijft, moet je er tien lezen, is mijn ervaring. En ik denk niet dat er veel docenten zijn die zoveel boeken en artikelen lezen als docenten die daarnaast boeken en publicaties schrijven.

  13. Theo schreef,

    04/05/2011 om 18:04

    Ach Reinder,
    Ik heb er geen problemen mee dat jij vind dat ik het verkeerd ziet. Ik zeg oordeel alleen over hetgeen ik zie, hoor en meemaak met mijn eigen kinderen. Ik weet zeker dat er ongetwijffeld dat er uitstekende docenten zijn. Het is alleen zo jammer dat het er zo weinig zijn.
    Mijn ervaring is dat opleiding zelden aansluiten bij de praktijk. Docenten zeer vaak ziek zijn en daardoor de studenten weer even veel uitval hebben. En daardoor krijg je actie’s zoals bij In-Holland om dan het eind resultaat dan maar bij te stellen. Maar onder tussen worden directie’s en managers vorstelijk betaald uit de onderwijspot.
    Ik durf daarom hardop te zeggen dat gewoon de bezem door het hele onderwijs stelsel moet. En de vergoeding moet worden vastgesteld aan eindresultaat en niet aan het aantal. Of het nu gaat om kleuterschool, lagere school, middelbaar of hoger. Het kost nu klauwen met geld en leverd te kort op. Als iedere school een student moet afleveren met een bepaald resultaat voor een bepaald bedrag zal je zien dat je de kwaliteit omhoog brengt. En daar gaat het om. We stonden in dit land hoog aangeschreven om ons kennis niveau, maar door de pap lepel is dit snel terug gezakt. Voor mij als ondernemer is een diploma in ieder geval geen bewijs van bekwaamheid en laat ik nieuwe medewerkers eerst “proef draaien"om te zien hoe hun niveau is. En dat is jammer, want je zou, als ondernemer, moeten kunnen vertrouwen in een bepaalde opleiding.

  14. HBO student schreef,

    05/05/2011 om 12:34

    Gelukkig zit ik op een school die nog niet in het nieuws is geweest.

  15. Reinder Koornstra schreef,

    05/05/2011 om 19:41

    Beste Theo,
    In elk vakgebied zorgen slechte managers ervoor dat hun personeel slecht werk aflevert. Het probleem is wel dat er in het onderwijs zo ontzettend weinig goed geschoold management zit. Vroeger waren dat uitgegroeide docenten, tegenwoordig vooral (ex-) politici. Sommige zijn ‘naturals’ en pikken dit vak snel op, maar velen modderen maar wat aan, is mijn indruk.

    Overigens, het hele onderwijs is (was) erop gebaseerd dat goede resultaten leidden tot goede beloning (niet van de docenten, overigens). Het is duidelijk dat dit principe, dat het in het bedrijfsleven meestal goed doet, hier volkomen heeft gefaald.

    Maar wees gerust, zelfs op de scholen die overal in het nieuws zijn geweest, zullen de meeste opleidingen gewoon het niveau beroepsbeoefenaren afleveren die jij verwacht afgeleverd te krijgen. Soms zelfs ondanks alle verwarring en onvrede.

  16. Sonja schreef,

    26/05/2011 om 09:34

    Ik moet het helaas met de HBO student eens zijn. Het is al weer een paar jaar geleden dat ik mijn HBO diploma gekregen heb. Maar ik kan zeggen dat ik in 3 jaar les heel veel minder geleerd heb dan in 2x een half jaar stage. En die waren nog niet eens verplicht.
    Maar wat wil je dan ook, met een opleiding waarbij geen boeken, geen tentamens, en geen werkstukken hoeven te worden afgeleverd maar alleen cijfers op aanwezigheid gegeven worden. Daar kom je zelfs op de basisschool niet meer mee weg.

    Ook van vrienden die andere HBO opleidingen gedaan hebben hoor ik soortgelijke verhalen. 4 uur les in de week, examens van voorgaande jaren die gekopieerd worden. Enz.

    En waar dit verhaal dan niet aansluit bij het verhaal van Reinder hierboven? Dat ondanks dat docenten misschien wel beoordeeld worden door studenten, de studenten toch het positiefste zijn op de docenten waar ze echt wat van leren. Waar ze wel aan het werk moeten. Je doet zo’n opleiding toch niet voor niets? Tenminste dat zou je hopen.

    Het scheelt dat ik een diploma heb gekregen wat je op je CV kunt zetten. Maar verder was mijn opleiding een ‘waste of time’.

  17. Reinder Koornstra schreef,

    26/05/2011 om 14:02

    Sonja,
    Als maar de helft van wat je stelt waar is, is het al een schande. Geen wonder dat je de indruk hebt op stage meer te leren dan op school. Nou moet ik wel zeggen dat die uitspraak niet nieuw is. Je moet daarbij wel begrijpen dat je vanuit een ‘schoolse kennis’ in een bedrijfssituatie veel gemakkelijker op problemen inspeelt dan zonder die voorkennis.
    Daarbij ligt het in jouw vak nogal voor de hand dat, zeker als docenten zichzelf niet ontwikkelen, je snel achter de feiten aanloopt. Maar feitelijk is dat ook het geval met vakgebieden, zoals het mijne, waar we die ICT toepassingen gebruiken.
    Maar laten we hopen dat je opleiding niet helemaal een ‘waste of time’ was, ondanks dat je dat nu wel zo voelt.

  18. Sonja schreef,

    26/05/2011 om 14:38

    Het probleem was volgens mij niet de docenten. In de meeste gevallen waren dit mensen die graag wilde en ook zeker hun best deden maar door de opleidingscoordinatoren aan alle kanten (hopelijk onbewust) tegengewerkt werden.

    Twee schrijnende voorbeelden:
    1) Docent komt voor de eerste les het lokaal binnen: “Wie van jullie kent flash al?” 4-5 handen gaan de lucht in. “Kunnen jullie dan vandaag een basis les flash geven? De coordinator heeft me net een uur geleden verteld dat het programma waar ik les in zou geven uit het lesprogramma is gehaald en dat we nu flash gaan doen. Alleen daar weet ik nog niets vanaf…”
    2) Docent communicatie wordt na de 2de les ziek. (in het eerste opleidingsjaar) Dit vak zou gedurende een half jaar gegeven worden maar de docent blijft ziek. Gelukkig heb je dan nog 3,5 jaar om dat in te halen. Alleen wordt er nooit een mogelijkheid geboden om dit vak in te halen want ‘er is niemand anders te vinden die het vak communicatie kan geven’. Na 3,5 jaar worden de 2 studiepunten hiervoor alsnog maar gewoon gegeven…

    Ach en voor de lol nog eentje dan, als we het hebben over een diploma gratis weggeven.
    3) De opleidingscoordinatoren hebben besloten dat project gestuurd onderwijs belangrijk is en er met projecten gewerkt moet worden. En dat iedereen die aan een project werkt een gezamelijk cijfer krijgt, ongeacht inzet… Zo kon het gebeuren dat iemand die met de opleiding gestopt is alsnog een voldoende krijgt voor vakken wij hij nooit geweest is, omdat zijn teamgenoten er wel zijn, weer 4 studiepunten binnen. Of erger nog, 1 klasgenoot die plagiaat pleegde alsnog het vak haalde, zonder ooit eigen werk te laten zien.

    Ik heb daarna een master aan Nyenrode gedaan om wel een goede opleiding te krijgen, want mijn vertrouwen in het Nederlandse openbare schoolsysteem is minimaal. Het is te makkelijk om een diploma te krijgen zonder daadwerkelijke kennis op te doen.

  19. Leonardus schreef,

    26/05/2011 om 16:56

    Sonja, met alle respect, als je met een dergelijk verhaal komt dan moet je ook man en paard noemen.  Dan moet je de guts hebben om de zeggen om welke HBO-opleiding het gaat en/of welke school.  Dan is het namelijk controleerbaar en kunnen we je verhaal op de juiste waarde inschatten. Bovendien, als het waar is, of zoals Reinder stelt, voor de helft waar, dan kunnen we onze kinderen behoeden voor dergelijke flut-opleidingen en hier iets tegen doen.

  20. Sonja schreef,

    26/05/2011 om 17:12

    Geen probleem hoor. Dit gaat om Communicatie en Multimedia Design (CMD) op de HRO. Maar zoals gezegd van oud klasgenoten van de middelbare school die naar een andere HBO gingen heb ik veel vergelijkbare verhalen gehoord.

    Mijn vriend heeft aan de HVA bedrijfsinformatica gedaan waarbij hij een half jaar lang gemiddeld 3 uur per week les had en het half jaar erna ‘stage’ waarbij nooit een docent is langs geweest. Dat is 4 keer een half jaar ‘stage’ zonder contact met de opleiding en daarnaast nog een paar weken lessen, want met aftrek van vakanties blijft er niet heel veel over.

    Bedrijfseconomie op de hogeschool Den Haag (nu inHolland?) waarbij leerlingen een diploma krijgen die niet eens weten wat economie is?! Ik zou hier graag een grapje over maken, maar ik heb daar weleens op een afstudeerborrel rondgelopen en die vraag gesteld. Het is schrikbarend wat voor antwoorden je daarop krijgt.

    Bij HBO journalistiek in Tilburg (dacht ik) heb ik gevraagd of de opleiding moeilijk was. Wanneer het antwoord dan is “het wel meevalt maar dat het moeilijkste is dat van je verwacht wordt dat je elke dag de krant leest” dan verlies ik elk geloof over het bestaansrecht van die opleiding.

    Ik denk niet dat je je kinderen hiervoor kunt behoeden, want deze mentaliteit heerst op heel veel plaatsen.

  21. Reinder Koornstra schreef,

    27/05/2011 om 13:33

    Beste Sonja, er gebeurt bij ons ook wel eens wat, maar dit is toch allemaal wel erg treurig. En als je studenten journalistiek moet verplichten een krant te lezen, is alles verloren.

    Je zegt wel dat het niet aan de docenten ligt, maar ik zou gewoon weigeren een les te geven over een onderwerp waar ik weinig van af weet. Je hebt toch je eigen verantwoordelijkheid? Ik heb al in mijn column aangegeven dat docenten juist vaak het systeem steunen door niets te doen, niet te klagen, niet hun mond open te trekken en zeker niet door onzinnige opdrachten gewoon te weigeren.
    Dat geldt natuurlijk niet voor alle docenten, maar wel voor veel te veel docenten. Dat maakt ze medeschuldig aan dit soort uitwassen, al zien ze dat zelf niet zo.

    En ik snap al helemaal niet waarom studenten al dit soort onzin gewoon altijd gepikt hebben. Nu protesteert iedereen overal tegen, maar dat was in het recente verleden heel anders.

  22. Sonja schreef,

    27/05/2011 om 14:40

    Je gaat er vanuit dat hier nooit over geklaagd is. Ik denk dat het probleem ook is niet weten waar je met je klacht heen kunt. Ik heb tot aan het schoolbestuur geklaagd over het communicatie vak bijvoorbeeld, met de statuten in de hand die aangaven dat vakken op korte termijn ingehaald moesten kunnen worden.

    Ik heb geprobeerd over te stappen van opleiding (en zijn vele CMD opleidingen) maar dit was niet mogelijk zonder een jaar of 2 over te moeten doen. Ook niet echt de moeite waard. Ik ben lid geweest van de kwaliteitscontrole commissie van de opleiding en ook daarbij stelselmatig deze problemen aangegeven. Als hier niets mee gebeurd houdt het een beetje op.

    En naar de media gaan zoals mensen van inHolland? Leuk hoor, maar je ziet wel dat je daarna dus naar een baan kunt fluiten. Hetzelfde geld voor de accreditatiecommissie, waar ik ook bij ben geweest. Ik ben me daar een partij dom als ik ga zeggen dat de opleiding waar ik al drie jaar tijd in stop eigenlijk geen goede opleiding is. Dan heb ik EN geen goede opleiding EN geen diploma. Dubbel verlies dus. 

    Het probleem is dat de mensen die de problemen aan kunnen geven er veel bij te verliezen hebben. Dit geld voor studenten, docenten, coordinatie & bestuur. Zelfs al wordt het daarna beter dan ben je toch te laat.

    De incentives voor de verschillende partijen liggen verkeerd. Een student studeert voor een diploma, niet voor kennis. Want een baan krijg je met diploma niet met kennis.
    Een docent wil zijn baan behouden en nog wat vrije tijd overhouden. En niet veel herrie schoppen wat 2 keer zoveel tijd kost en niet goed is voor zijn baan zekerheid.
    Het bestuur van de opleiding wil genoeg geld binnenkrijgen door diploma’s af te geven. Of die gebaseerd zijn op kennis of niet maakt op de korte termijn niet uit.

  23. Reinder Koornstra schreef,

    31/05/2011 om 08:42

    Sonja, je geeft goed aan dat in het HBO ieder zijn eigen oorlog voert. De drie partijen, Management, Docenten en Studenten hebben elk totaal verschillende doelstellingen. De vierde partij, het ‘Onderwijs Ondersteunende Personeel´ zou moeten functioneren als smeermiddel, maar wordt in de praktijk opgezadeld met druk vanuit elk van de drie andere groepen. Als gevolg gaan ze ook maar hun eigen oorlog voeren, om niet helemaal te verpieteren in die stammenstrijd.

    Zaterdag stond in dagblad Trouw een heel interview met Doekle Terpstra, die als ex-CNV voorzitter daar de wegen wel kent, natuurlijk.
    Dat interview geeft zowel aan waar de pijnpunten (bij InHolland, maar eigenlijk bij het hele HBO zitten), maar ook waar ‘het management’ het onderwijsproces helemaal niet begrijpt.

    Want mijn landsman Doekle is beslist goed in crisismanagement, maar ook hij zal problemen hebben met de tijd ná de crisis. Want wat nu precies achter die ellende zit, dat lijkt hij ook niet te weten.

Reageren is niet mogelijk op dit bericht.