Nu Alphen.com zonder problemen is gemigreerd, wordt het tijd de serie columns over de invloed van de winkels in grote kernen op kleine kernen weer op te pakken. Gewoon, omdat het volgens mij ook andersom werkt. Een verkeerde invulling van winkelcentra op lager niveau leidt onvermijdelijk tot minder aantrekkelijke stadscentra, een zo langzamerhand bekend probleem in middelgrote steden.
We zien steeds vaker dat winkelketens hun marktaandeel vergroten door het introduceren van mini uitvoeringen van bestaande winkelformules. Vandaar dat je tegenwoordig geen wijk- of dorpscentrum meer kunt binnenlopen zonder daar tegen een HEMA, een Blokker, een C&A en zelfs een V&D op te lopen. Die ketens zullen daar zeker niet alleen blijven, zodat we binnenkort in een beetje winkelcentrum alle bekende landelijke ketens gaan tegenkomen. En als dat het geval is, waarom zouden al die consumenten dan nog de reis naar het stadscentrum ondernemen? Daar wordt het beeld in elk soort winkelcentrum toch door dezelfde winkels gedomineerd?

Tja, zullen velen denken, nou én?
Het probleem is dat dit soort opgewaardeerde wijk- en dorpscentra dat stadscentrum helemaal niet kunnen vervangen. Gewoon, omdat je daar heel veel winkels vindt, keten of niet, die deze consument iets bieden wat hij, en vooral zij, nooit in dat centrum naast de deur zal kunnen kopen. Iedereen die iets exclusiefs wil kopen, om welke reden dan ook, móet naar dat stadscentrum om het te krijgen. Er is niets op tegen om te kopen bij een Livera of Lindessa winkel in de buurt, maar voor meer exclusiviteit moet je toch echt in dat stadscentrum zijn.
En, natuurlijk, als dat stadscentrum het alleen moet hebben voor luxe aankopen, blijven de bezoekers in groten getale weg, en takelt dat hele stadscentrum binnen de kortste keren af.

Opnieuw zullen velen denken, nou én?
Wel, als de middelgrote stadscentra steeds minder aantrekkelijk worden, zullen die exclusieve winkels het ook niet meer kunnen bolwerken. Die vertrekken, en de consument is dan wel genoodzaakt voor dit soort artikelen verder weg te trekken, omdat het in de eigen stad niet langer te krijgen is. De praktijk zal zijn dat consumenten, zelfs als ze in een middelgrote stad als bijvoorbeeld Alphen aan den Rijn of Gouda wonen, voor het echte winkelen elders moeten zijn. En dat betekent voor de één meer kosten, voor de ander meer tijd, en voor steeds meer consumenten dat ze een alternatief moeten zoeken: Het internet!
Dat betekent nooit meer gezellig shoppen, recreëren of gewoon met stadsgenoten kletsen, gewoon omdat het stadscentrum als samenbindend element in een stad of gemeente ophoudt te bestaan. Natuurlijk is dat vervelend voor de betrokken winkeliers, want ook het gros van de ‘ketenwinkels’ wordt natuurlijk gewoon gedreven door een zelfstandige winkelier. Maar het is nét zo vervelend voor de horeca, want die zijn nu helemaal afhankelijk van hun eigen trekkracht op hun klanten. Niemand komt meer ‘langs’, ‘passanten’ bestaan niet meer. Dát wordt geen vetpot!

Uiteindelijk verliest dat stadscentrum elke functie binnen een gemeente of regio. Want als de consumenten niet meer in de eigen stad terecht kunnen, en toch een eind moeten reizen, gaan ze nét zo gemakkelijk buiten de gemeente of regio hun inkopen doen, misschien wel op die grote winkelcentra buiten de stad. Of ze kopen hun spullen wel op het internet. In beide gevallen is dat niet alleen de dood van het stadscentrum, maar gaan er ook massa’s lokale banen verloren. Te veel consumenten hebben er geen idee van hoeveel fulltime én vooral parttime banen die retailsector oplevert. Nee, ik ben deze serie begonnen met de stelling dat “een goed functionerend stadscentrum de belangrijkste welzijnsvoorziening van de stad is”. Nou, als die functie wegvalt, zal de gemeente heel wat extra geld moeten investeren om de leefbaarheid voor al hun inwoners nog enigszins op peil te houden.

Nu zullen veel winkelketens weer zeggen, nou én?
Het zou immers niets moeten uitmaken waar de consument moet inkopen, áls ze het maar in hun winkels doen! Tja, als retailing een kwestie was van het simpelweg invullen van klantenwensen, hebben ze gelijk. Alleen, áls retailers niet meer doen dan dát, kunnen we nu al gemakkelijk de helft van alle winkelformules kwijt. Dan wordt het straks een kwestie van een vraag op het internet stellen, daar wat mogelijkheden tegen elkaar afvinken en tenslotte op zoek gaan naar het laagstgeprijsde product. En U raad het al, dát kun je het meest efficiënt op het internet doen. Die internet bedrijven zijn natuurlijk ook niet gek, die spelen daar razendsnel op in, vanuit hun goedkope locaties op goedkope vierkante meters. Nog een goede deal maken met een gemakswinkel als Primera, of desnoods een kleine eigen winkel in winkelcentra, en ze concurreren alle bestaande winkelformules naar huis. Dán krijgt Cor Molenaar gelijk en is het einde van de winkels zoals we die kennen, nabij.

De consument zal denken, nou én?
Daarover de volgende keer!

Maar een beetje gemeentebestuurder gaat het nu toch al warm krijgen!