De Vijfhonderd!

Wethouder Hoekstra zoekt 500 betrokken Alphenaren die hun mening willen geven over welke winkels zij missen in Alphen aan den Rijn. Dat lijkt heel handig, maar er zitten nogal wat haken en ogen aan.
Dit betekent ook, en ik ben daar nogal verbijsterd van, dat het college van ‘deskundigen’ in deze kwestie, de ‘Brancheadviescommissie’, al jarenlang praat over ons stadshart terwijl die club daar niet eens onderzoek naar gedaan heeft. Tja, ooit, ver voor de kredietcrisis, heeft Ecorys een rapport laten verschijnen, maar daarin kwamen de Alphense consumenten er ook al heel bekaaid af. Nu duidelijk wordt dat de meeste doelstellingen voor ons Stadshart niet gehaald worden, wordt die consument er toch nog bijgehaald. Dat is rijkelijk laat, en nogal nutteloos, want…

Ten eerste gaat dit, als je het aanpakt zoals de wethouder zich dat voorstelt, alleen winkelformules opleveren die deze Alphenaren kennen uit winkelcentra buiten Alphen. Daar hebben we niet zoveel aan, omdat voor veel van die gewenste winkels (Bijenkorf, Zahra) Alphen gewoon veel te klein is, ook op termijn, terwijl andere (Xenos, bijvoorbeeld) onze stad tot dusverre BEWUST links hebben laten liggen. Ook wil die consument (vraag het ze maar) heel graag ‘echte’ Alphense winkels in het centrum, terwijl, op een uitzondering na, alleen regionale en landelijke winkelketens in staat zijn de huurprijzen in ons Stadshart op te brengen. Ik sta altijd weer verbaasd van al die Alphense politici die ook op dit gebied de Alphenaar iets beloven wat ze nooit kunnen waarmaken. De tijd van vóór Ridderveld en Kerk en Zanen komt écht nooit meer terug.
En of die ketens wel dan niet naar Alphen komen, is niet afhankelijk van de brancheadviescommissie, of van deze 500 Alphenaren, maar van de mening van de vastgoedspecialisten van de winkelketens. En die mening bepalen ze natuurlijk helemaal zelf, tot we ze kunnen overhalen.

Het grootste drama in dezen is echter dat de gemeente, in casu het bureau Stadshart en de VOA (voorheen Winkelstad Alphen), dit probleem compleet verkeerd aanpakken.
Niemand schijnt te willen beseffen dat de Alphenaren die BOODSCHAPPEN doen in de winkelcentra De Ridderhof, De Herenhof en De Atlas, willen WINKELEN in ons Stadshart. Dat betekent dat ze ten aanzien van dat Stadshart een heel ander verwachtingspatroon hebben dan van hun wijk- of buurtcentrum. Maar wat ze zien is een Stadshart dat voor de ‘Oude Alphenaren’ nog steeds functioneert als een dorpscentrum. Niet het feit dat ze daar ‘de ketens’ zien is een probleem (die zie je toch overal elders ook), maar dat dit vooral dezelfde ketens zijn als vlakbij huis. Ons Stadshart is daarom qua winkels, horeca én activiteiten onvoldoende onderscheidend ten opzichte van de centra waar ze dagelijks komen. Als gevolg gaan ze (te) massaal WINKELEN in de grotere winkelcentra rond ons heen. Tenslotte zijn Utrecht, Amstelveen, Haarlem, Hoofddorp, Leiden, Leidschendam en Zoetermeer maar een half uur autorijden van Alphen vandaan. En wat geldt voor de wijkbewoners van Alphen aan den Rijn zelf, geldt zeker voor de inwoners van de dorpen en steden om ons heen. Onze toekomstige medeburgers uit Boskoop en Zoeterwoude zijn zelfs sneller in Zoetermeer, vanuit Ter Aar en Nieuwkoop ben je al snel in Amstelveen, vanuit Bodegraven ben je ook nog sneller in Utrecht centrum. Iedereen die richting Leimuiden woont, kan in een vloek en een zucht in Hoofddorp bij de Primark rondwandelen. En dan vergeten we nog dat met name Bodegraven en Boskoop zwaar geïnvesteerd hebben in de ontwikkeling van een eigentijds, compact centrum zodat die consumenten voor veel meer in het eigen dorp terecht kunnen dan vroeger.

Nee, met respect voor de mening van die 500, en de inspanningen van de brancheadviescommissie, zo pak je dat niet aan. Dat blijft knoeien in de marge. Zo zal ons Stadhart, óók na gereedkoming van het Lage Zijde plan, de geïnvesteerde miljoenen nooit gaan opbrengen.

Hoe het wel moet? Eigenlijk is dat heel simpel:
1. Bepaal de (gewenste én haalbare) functie van ons Stadshart, uitgaande van het (potentiële) aantal mensen en de (beperkte) regiofunctie van Alphen aan den Rijn
2. Bepaal de functie van alle grotere en kleinere winkelcentra in de regio in relatie tot het Alphense Stadshart
3. Bepaal het soort winkel, het niveau van het aanbod en de formule van alle winkels in het Stadshart, in de wijken en dorpen en in de grotere plaatsen rondom Alphen aan den Rijn
4. Bepaal alle overlap met de kleinere winkelcentra uit de omgeving uit het stadshart (dus inclusief de “gewone” supermarkten)
5. Zoek winkelformules die wel passen bij de gekozen functie van ons Stadshart en die differentiëren ten opzichte van de bestaande formules.
6. Zet een tijdpad uit (10-15 jaar) om de wisseling van gewenste met niet meer gewenste formules te realiseren, eventueel samen met projectontwikkelaars.
7. Doorspek in het Stadshart grotere ketenwinkels met door startende, liefst Alphense, ondernemers gedreven ‘microstores’ die kleur en afwisseling geven, en steun die ondernemers als zij naast het Stadshart (Off-Town: Raadhuisstraat, Julianastraat, Hooftstraat) een winkel willen beginnen
Deze opzet moet ook m.b.t. horeca, diensten, cultuur en zorg gevolgd worden.
Er bestaan geen garanties in dit soort zaken, maar dit zou Alphen aan den Rijn het Stadshart opleveren dat we allemaal wensen. De huidige werkwijze zet geen zoden aan den dijk, zoals iedere Alphenaar, consument én ondernemer, elke dag kan zien.