Centrumvorming lost (ook) parkeerproblemen op

Als we de parkeerproblemen in Alphen willen oplossen, en nieuwe parkeerproblemen willen voorkomen, moeten we niet, zoals steeds gebeurt, in en rond ons stadshart het parkeerprobleem oplossen, maar voorkomen dat er parkeerproblemen komen. Deels door adequaat parkeerruimte te scheppen, deels door onnodig bezoek aan het stadscentrum te voorkomen. Dat is geen zaak voor alleen het college, of de gemeenteraad, maar ook voor de Alphense detailhandel en, niet te vergeten, voor de Alphense burger.
Want we kunnen dat parkeerprobleem alleen de baas worden als we de functie van ons Stadshart fundamenteel veranderen. Hoe?

De stad Alphen aan den Rijn kent één stadshart, maar slechts drie winkelcentra daar omheen. De winkelstrips aan de Irenelaan, Gouden Regenplantsoen, Van Nesstraat, Lijsterlaan en Koopzwam zijn, voor zover überhaupt nog bezet door winkels, niet of nauwelijks meer in staat om hun buurtverzorgende functie te vervullen. En dat geldt ook voor het recent gebouwde welzijnsproject aan de Sterrenlaan. Dat is nu juist bij de twee overgebleven buurtwinkels in het Rooie Dorp én aan dezelfde Sterrenlaan wel het geval. Daarnaast moet Alphen aan den Rijn het doen met twee buurtcentra (Atlas en Ridderhof) en één wijkcentrum: de Herenhof. De nieuwgebouwde stad Zoetermeer is maar twee keer zo groot, maar kent 12 wijk- en buurtcentra, zodat je in Alphen aan den Rijn tweemaal zoveel wijk- en buurtverzorgende centra zou verwachten dan er zijn. Wat is daarvan de oorzaak?

Zoetermeer is, als we de heel kleine dorpskern vergeten, een nieuw geplande stad met een groot, gemakkelijk bereikbaar, stadscentrum (zonder parkeerproblemen of parkeerkosten) en een ring van winkelcentra daar omheen. Alphen daarentegen is in fasen opgebouwd uit drie dorpskernen waar, ook nu er 70.000 inwoners zijn, iedereen nog alles kan kopen. Kortom, we spreken wel over het STADShart, dat functioneert als DORPScentrum. Het gevolg is dat de Alphenaar gewend is zich voor allerlei aankopen naar het stadscentrum te begeven, terwijl hij of zij daarvoor eigenlijk veel beter en gemakkelijker terecht kan in de centra rond de stad. Niemand kan ooit beweren dat de bevolking van het centrum groot genoeg is om drie supermarkten winstgevend te exploiteren en met name de toestemming aan Hoogvliet om het nieuwe filiaal aan de Julianastraat te bouwen is beslist een bestuurlijke blunder te noemen. Hetzelfde geldt voor de vestiging van MediaMarkt, overigens. Meubelwinkels en woninginrichters zijn al verdwenen. In feite zou het beter zijn om geen enkele winkel die niet uitnodigt tot ‘winkelend (een gedeelte van) de dag doorbrengend’ uit ons Stadshart moeten verdwijnen. Om vervolgens plaats te maken voor winkels die dat wel doen. Daarvan zijn er nog heel veel niet in Alphen te vinden, ook al is het aanbod de afgelopen jaren wel gegroeid. Hoewel het vele jaren zal duren om dit toekomstbeeld vanuit de huidige situatie te realiseren, zou dat betekenen dat ook de bewoners van het centrum en de aanliggende wijken op den duur voor al dit soort aankopen naar de omliggende winkelcentra moeten gaan, net zoals de meerderheid van onze bevolking dat allang doet. Misschien doet dat pijn bij gevestigde ondernemers en hun klanten, maar het betekent tegelijkertijd een versterking van de functie van de omliggende winkelcentra. Intussen heeft ons Stadshart dan binnen dezelfde contouren veel meer ruimte voor een grotere diversiteit in winkelformules en het gevolg daarvan is dat ons Stadshart veel meer funshoppers (recreatief winkelend publiek) zal trekken omdat de schaarse parkeerruimte niet langer benut wordt door ‘runshoppers’, consumenten die alleen maar bij bepaalde winkels zo snel mogelijk hun aankopen willen doen en zich verder niets aan het Stadshart gelegen laten liggen.
Die ‘funshoppers’ zullen niet alleen gebruik kunnen maken van de parkeerplaatsen die de ‘runshoppers’ niet meer nodig hebben, maar ze zullen ook veel gemakkelijker met het openbaar vervoer reizen of per fiets het centrum bezoeken. Gezelligheid, in dat centrum, kent immers geen tijd, en er hoeven ook geen dozen flessen of zakken aardappelen vervoerd te worden.

Een bijkomstig voordeel is dat het juist de winkels voor dagelijkse goederen zijn die intensief bevoorraad moeten worden. Het uitplaatsen van dat soort winkels naar buiten het centrum betekent dan tegelijkertijd veel minder aanvoer en dus minder vrachtvervoer naar het centrum. Dat is ook nog eens goed voor de verkeersdoorstroming.

Natuurlijk kost het tijd om dit te realiseren en de gemeente kan (en wil dat ook niet) geen bedrijven het centrum uitsturen. Maar de gemeente kan, vanuit een dergelijke visie, wel een detailhandelsbeleid uitvoeren dat het niet langer gewenste winkelformules steeds moeilijker maakt om zich binnen het Stadshart te handhaven.

Tegelijkertijd versterkt dit beleid de commerciële kansen in de wijk- en buurtcentra. Dat betekent niet alleen dat de bestaande winkelcentra vergroot en gemoderniseerd moeten worden, maar ook dat ‘De Baronie’ moet uitgroeien tot een buurtcentrum. Daarnaast zal er ruimte moeten komen voor meer buurtwinkels, zowel food- als non-food, om het aanbod van dagelijkse goederen en diensten dichter bij de steeds ouder wordende klant kan brengen.