Deze week bleek dat de gemeente, en de politici, nog geen idee te hebben waarop ze kunnen bezuinigen. Blijkbaar is er ook nog overal geld voor, maar nou juist niet voor het bibliotheekfiliaal in Ridderveld! Natuurlijk heeft dat te maken met het politieke dwangbuis dat de gemeente zichzelf heeft aangemeten rond het nieuwe ‘Cultuurhuis’ aan het Thorbeckeplein, maar daarover heb ik op dit platform al genoeg geschreven.

Nee, (PvdA) wethouder Paul Schings stelt dat “we praten over de noodzaak van twee vestigingen van de bibliotheek in Alphen”. Nu hij toch bezig is, wil ik het nu eens hebben over de noodzaak van een bibliotheek zoals wij die al jaren kennen. Daarvoor breng ik U eerst terug naar het verleden, en eindig ik in de toekomst, het moet maar even. In mijn jeugd op het Friese plattelandsdorp Koudum kenden we geen openbare bibliotheek. Maar we kwamen niets te kort, want de plaatselijke boekhandelaar had zijn voormalige huiskamer vol gezet met simpele houten schappen, en daarop stonden ons dorpelingen vele honderden boeken ter beschikking. Maar op nieuwe boeken viel meer te verdienen, dus de bibliotheek ging de deur uit. Mijn grootvader had al die boeken al een keer gelezen, en was daarom één van de mensen die heel gelukkig waren met de ‘bibliobus’. Daar had hij een onbeperkte nieuwe voorraad boeken ter beschikking. Tegenwoordig is er een echte bibliotheek, noodzakelijk in een vitale kleine kern waar intussen het gros van de bewoners boven de 65 jaar is, en de rest vooral werkt in en voor het toerisme. Niemand ontkent de waarde van een bibliotheek voor die leefbaarheid, en zo is deze voorziening eigenlijk automatisch ingeslopen binnen het nieuwe Zweedse concept voor de nieuwe dorpshuizen, het ‘Kulturhûs”. In Alphen zit het dorpse denken nog wel zo diep, dat we wel spréken over een ‘cultuurpaleis’, maar dénken aan een dorpshuis. Daarin gaan we dan, op het duurste plekje van onze stad, zoveel mogelijk inproppen, hoewel dat, met 72000 inwoners, natuurlijk altijd beperkt blijft. Maar de bibliotheek wil groter, de gemeente wil het huidige gebouw slopen, dus de bibliotheek krijgt wat ze vraagt, in dat nieuwe cultuurhuis, voor 25 miljoen Euro.

Intussen veroudert de stad elke dag, is het openbaar vervoer nog altijd een schande, en kunnen zelfs automobilisten steeds moeilijker naar het centrum komen. En dat allemaal wetend, bouwen we een, juist voor ouderen zo belangrijke voorziening op een plaats waar die nauwelijks kunnen komen! Hoe bestaat het, in een stad waar we wél woonzorg zones gaan realiseren! Maar niet alleen de ouderen, ook voor de kinderen is het heel belangrijk dat ze in contact worden gebracht met boeken. Daar kunnen ze immers de woordenschat en grammaticale mogelijkheden opdoen die ik al jaren zo mis bij de meeste van mijn Hbo-studenten. En wat wil wethouder Schings doen om ‘zijn’ cultuurhuis te realiseren: Iedereen dwingen voor elk boekje helemaal naar de stad te komen, zonder adequaat vervoer, verbindingen of parkeerruimte!

Nu heb ik al eerder gepleit voor een opdeling van die bibliotheek over de verschillende wijken. Iets wat, nu alles via internet bereikbaar is, ook gemakkelijk kan. Het enige wat je hoeft te doen is in elke wijk een ‘wijkcentrum’ te realiseren op een plaats waar iedereen toch al komt (een winkelcentrum, dus). Daar kun je volstaan met een heel beperkte collectie (kinder-) boeken, een rek met tijdschriften, een leestafel en een vrijwilliger die dat allemaal runt. ‘Gewone’ boeken kan de lezer gewoon op internet bestellen en ter plekke afhalen, of laten afhalen. Vrijwel iedereen heeft immers een internetaansluiting, en voor wie dat niet heeft, kan de aansluiting van de bibliotheek daarvoor gebruiken. Anderen gebruiken hun E-reader of I-pad om boeken vanaf het bibliotheeknetwerk te downloaden. Een manier van ‘lezen’ die we, zeker wat de ‘gewone’ romans betreft, steeds vaker zien. Wat ik een ‘leestafel’ noem, kan trouwens in een wijk een vast onderdeel van een buurthuis zijn, in onze dorpen het dorpshuis, en in ons stadscentrum het ‘Culturele Café’. Misschien wel gecombineerd met een boekhandel, waarom niet? Huurhuizen en koophuizen staan toch ook naast elkaar? Bij instellingen als het ziekenhuis, verzorgingshuis of verpleeghuis is zoiets al helemaal eenvoudig in de bestaande voorzieningen op te nemen. En die lange rekken met boeken die nu het beeld van onze bibliotheek bepalen, die staan, voor de lezer onzichtbaar, gewoon in een goedkope loods op goedkope vierkante meters op één van onze industrieterreinen. Dat kan voor onze gemeente, maar het kan natuurlijk nog beter voor de hele bibliotheekorganisatie Rijn en Venen.

We moeten toch ééns stoppen te denken dat we nog altijd leven in de zeventiger jaren, alleen dan veertig jaar later! “Out of the box” denken, en niet maar blijven doorhollen op doodlopende wegen. Niet praten over ‘nieuwe media’ en intussen alles bij het oude laten. Dan blijkt die ‘besparing’ van € 230.000 op het filiaal Ridderveld (waarom weten ze dat nu al, zou je denken) onbelangrijk te zijn op de totale kosten van onze ‘oude’ bibliotheekorganisatie.

En laat ‘ons Riddervelders’  intussen gewoon onze bibliotheek houden!