Verhalen over een gemeentelijke herindeling van Boskoop en Rijnwoude doen al langer de ronde. De provincie Zuid-Holland is van mening dat kleine plattelandsgemeenten niet meer aan de eisen van deze tijd voldoen en te klein zijn om zelfstandig alles te regelen. Daardoor zijn er al de nodige gemeentelijke herindelingen geweest, wat leidde tot fusiegemeenten als Nieuwkoop, Zuidplas en Kaag en Braassem. Bodegraven en Reeuwijk gaan volgend jaar ook samen.

Een aantal gemeenten is tot nu toe de dans ontsprongen. Onder andere Boskoop, Rijnwoude, Zoeterwoude en Waddinxveen zijn de afgelopen jaren door de provincie aangespoord om na te denken over vrijwillige fusies in een of andere vorm. Langere tijd was er sprake van een combinatie van Rijnwoude, Boskoop en Waddinxveen, en later van een combinatie van Rijnwoude en Boskoop. Deze vrijwillige herindeling liep echter vast op onwil van Rijnwoude.

Daarmee is het proces nog niet ten einde. Vroeger of later zal er toch iets van een fusie plaats gaan vinden. De provincie heeft ook druk gezet dit jaar – eigenlijk wil ze dat Rijnwoude, Boskoop, Alphen en Zoetermeer nog voor de zomer gaan praten over fusiemogelijkheden. Boskoop zou dan bij Alphen getrokken worden. Rijnwoude zou voor het grootste deel naar Alphen gaan, behalve het gedeelte rond Benthuizen, wat bij Zoetermeer wordt getrokken.

Een fusiegemeente

Leuk, maar wat zou dat voor Alphen betekenen? Een fusiegemeente van Alphen, Boskoop en Rijnwoude is een maatje groter dan het huidige Alphen. In totaal zo’n 106 duizend inwoners. Maar het aantal inwoners zal niet het grootste verschil zijn. Er zijn andere zaken die veranderen die meer impact zullen hebben dan sec het veranderende inwoneraantal.

Een paar punten:

• Meer noodzaak tot wijkgericht en lokaal werken
  Alphen a/d Rijn is nu een stad (nouja…) met een paar dorpjes er omheen. De focus van gemeente en bestuur ligt op die stad, de kernen Zwammerdam en Aarlanderveen zijn van relatief klein belang, en hangen er een beetje bij.
  Een fusiegemeente zal uit veel meer dorpen gaan bestaan, inclusief een aantal middelgrote kernen (Boskoop, Hazerswoude-Rijndijk/Koudekerk). Die kernen zullen een bepaald voorzieningenniveau verwachten, en de mensen zullen ook betrokken willen zijn bij het wel en wee van hun wijk.
  Het is voor de gemeente op dit moment al niet mogelijk om wijken serieus werkgericht te beheren (zie ook de column van Reinder Koornstra van deze week!), dus dat zal met een aantal dorpen er bij alleen maar erger worden.
  Dat zal of heel veel frictie geven, of een grote verandering van de gemeentelijke organisatie vragen die echt niet zonder slag of stoot zal gebeuren. Bij reorganisaties van bedrijven of openbare instellingen is het gevolg altijd dat deze een tijdje vooral met zichzelf bezig zijn en de klant (de burger!) dreigen te vergeten.
• Veranderende samenstelling van het electoraat
  De politieke verhoudingen in een fusiegemeente zullen anders liggen dan in Alphen aan den Rijn nu. In Boskoop en Rijnwoude is het “marktaandeel” van de confessionele partijen groter. Als we de verkiezingsresultaten van de verkiezingen van maart bij elkaar optellen en gaan rekenen met kiesdelers, restzetels, etc, dan zal een gemeenteraad van de 3 gefuseerde gemeentes er als volgt uit zien:
  

Partij	Gezamenlijk	Alphen a/d Rijn	Rijnwoude	Boskoop
VVD	9	7	4	5
PvdA	5	5	3	1
CDA	7	5	4	5
SP	2	2	-	-
CU / SGP-CU	4	3	2	2
Alphen 1	1	2	-	-
GroenLinks	3	3	-	2
Beter Alphen	1	1	-	-
D66	5	3	4	2
Nieuw Elan	2	3	-	-
Trots op NL	0	1	-	-
	39	35	17	17

Dus wat je ziet is het volgende:

• De impact van confessionele partijen wordt groter – met mogelijks zelfs een klein SGP smaldeel in de raad wat in Alphen al jarenlang niet eens meer geprobeerd wordt.
• De lokale partijen krijgen nog minder invloed dan ze nu al hebben. Strikt Alphense partijen zijn straks niet voor hele electoraat interessant en zullen weinig stemmen halen in de niet-Alphense delen van de gemeente(die straks relatief meer invloed hebben). Lokale partijen moeten nu al na gaan denken hoe ze straks na een fusie verder willen, voordat ze in de vergetelheid raken.
• De grotere/landelijke partijen worden groter, de kleintjes worden kleiner – Trots zou in theorie niet eens de kiesdrempel halen, tenzij er mensen in Boskoop en Rijnwoude ook op TON zouden stemmen, wat waarschijnlijk wel zal gebeuren.
• De grote landelijke partijen profiteren van een fusie, de kleinere partijen niet. In een fusiegemeente zou zelfs een driepartijencoalitie al mogelijk zijn – een ongekende luxe voor Alphense begrippen!
• Dit werkt natuurlijk niet helemaal zo – bij een fusie ontstaan er waarschijnlijk protestpartijen die ook voor elkaar krijgen om enkele zetels te krijgen – zo had de “Anti-windmolen-partij” in Rijnwoude bij de vorige verkiezingen nog enkele zetels.
• Veranderend economisch karakter van de gemeente.
  Met alle boomkwekerijen in Boskoop en Rijnwoude erbij heeft Alphen opeens één van de belangrijkste motoren van agrarisch Nederland er bij. Dat verandert het economisch beeld van onze gemeente flink.

Eerdere berichten:

• Fusie met Rijnwoude en Boskoop geen taboe (Alphen.COM, 12.02.2010)
• Provincie wil fusies (GroeneHart.NET, 18.02.2010)